گذشته را ، 4 - و هم از مجاهد نقل كرده‌اند : يعنى پيغمبر امين است بر قرآن و آن را نگاهدار درستى است . مجمع : ابو عبيده و حسن بصرى گفته‌اند يعنى : قرآن مواظب و نگاهبان كتابهاى پيشين است ، و اين كه قرآن آنها را راست شمرده و نگاه ميدارد قرينه است بر اينكه آنچه در قرآن يادآورى شده است كه يهوديها و مسيحيها را موظَّف كرده‌اند ، بر ما هم لازم است پيروى و رفتار به آن . فخر : حسّان شاعر گفته است : انّ الكتاب مهيمن لنبيّنا و الحقّ يعرفه ذوو الالباب يعنى قرآن شاهد راستى پيغمبر ما است ، و هر خردمندى ميتواند حقّ را از ناحقّ جدا كند ، و هم امام نوشته است : قرآن « مهيمن » ناميده شده است چون منسوخ نميشود و تغيير و تحريف به آن نميرسد ، و زمخشرى گفته است : اين كلمه با فتحها قرائت شده است چون از جانب خداوند اعلام شده است كه قرآن محفوظ از تحريف و تبديل است . ابو الفتوح نوشته است : سعيد جبير گفت : « موتمنا عليه » امين داشته و بر امانت تو در آن باب اعتماد است . تفسير الميزان : يعنى قرآن مسلط است بر آنها كه نگاهدارى و مراقبت مى - كند و تصرّفات لازم مىكند كه آنچه از اصول ثابت غير قابل تغيير است باقى ميگذارد ، و آنچه بايد نسخ شود نسخ مىكند ، تا بموجب سلوك انسان و مناسب راه ترقى و تكامل او احكامى برقرار نمايد . « فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ » 51 تنوير المقباس ابن عبّاس : يعنى ميان بنى قريظه و بنى - نضير و مردم خيبر حكومت كن مطابق آنچه به تو نازل شده است . مجمع جبّائى گفته است : اين جمله ناسخ حكم سابق است كه مخيّر شده بود در حكم ميان كافران و اعراض از آنها ، « ممكن است بگوئيم تخيير در اصل رسيدگى است و اين دستور در طرز رسيدگى است ، يعنى اگر خواستى در كار آنها وارد