بس در اينجا اندازه ى تسليم يادآورى شده است اگر آنها را 66 موظَّف كنيم خود را بكشند و يا ترك وطن كنند و از شهر و ديار خود بروند ، انجام آن نكنند مگر چند تن - شان و اگر آنچه به آنها پند ميرسد گوش گيرند و انجام دهند البتّه [ مزد و ايمانشان ] سختتر و برجاىتر خواهد بود 67 و از سوى خود پاداشى بزرگشان دهيم 68 و رهبرى - شان به راه راست كنيم . گفتار مفسّرين : « وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنا عَلَيْهِمْ » 66 طبرى : ابو اسحاق سبيعى گفت : چون اين آيه نازل شد ، مردى شنيد و گفت : اگر خداوند به اين طور وظيفه اى ما را موظَّف ميكرد البتّه انجام ميداديم ، و الحمد للَّه كه خدا ما را معاف كرد و بچنين كار مكلَّف نكرد ، چون سخن او را بپيغمبر عرض كردند ، فرمود : در اصحاب من كسانى هستند كه ايمان در دل آنها از كوه ثابتتر است . مجمع : يعنى اگر اين اشخاص نامبرده ى سابق را موظَّف كنيم چنانچه ملَّت موسى را موظَّف كرديم . « أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا » 66 ابو الفتوح : ابن كثير و نافع و ابن عامر و كسائى خواندند : « ان قتلوا او اخرجوا » با ضمّ در نون « ان » و واو « او » و عاصم و حمزه هر دو را مكسور خوانده‌اند ، و ابو عمرو نون را مكسور خواند و واو را مضموم قرائت كرده است « ما فَعَلُوه إِلَّا قَلِيلٌ » 66 طبرى : در مصاحف اهل شام « قليلا » با نصب نوشته شده است . مجمع : بعضى گفته‌اند مقصود ثابت بن قيس است و بعضى گفته‌اند مقصود عدّه اى از اصحاب پيغمبر ( ص ) هستند و از آن جمله است عمّار ياسر و عبد اللَّه مسعود . « أَشَدَّ تَثْبِيتاً » 66 ابو الفتوح : در مقصود اين جمله دو قول است : 1 - يعنى در نفوس مردم ثابت و باقىتر است چون از دليل و حجّت مطلب را پذيرفته‌اند پس وجدانشان آرامتر است و تزلزل ندارند ، 2 - يعنى اگر بپند پيغمبر رفتار كنند نصيب آنها است بهره و سودى ثابت كه مانند منافع دنيا نيست كه زود نابود شود . « وَإِذاً لآتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنَّا » 67 ابو الفتوح : مقصود از « مِنْ لَدُنَّا » آن است كه