پيمانى است ميان دو نفر كه بميل خود بر انجام امرى استوار ميكنند ، پس پيمان از طرف خداوند نسبت به انسان همين آفرينش او است يا امتيازات آدمى از عقل و فكر و اراده و ديگر بهره هاى زندگى ، و از آن وقت كه خدا او را آفريده است با مقتضيات اين پيمان بوده است و خواهد بود ، يعنى خداوند كه يك طرف قرارداد است به قرارداد خود رفتار كرده است ، و هيچ تخلَّف و دريغ از آن نشده است ، و طرف ديگر پيمان انسان است ، و پيمان او با آفريننده ى خود جز رفتار و كردار خردمندانه چيز ديگر متصوّر نيست ، و در دنباله ى يادآورى بستن پيمان گفته شده است « إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنا وَأَطَعْنا » تا آخر شايد اشاره به همين مطلب باشد كه ما بشما عقل داديم و شما هم گفتيد : شنيديم و پذيرفتيم ، يعنى با عقل و خرد در كليه ى كارهاى زندگى رفتار كرديد ، پس تقوى و اطاعت پيغمبر نيز از كارهاى عقل است و مواد مورد پيمان شما كه بايد به آن رفتار كنيد . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 8 تا 11 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّه شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى وَاتَّقُوا اللَّه إِنَّ اللَّه خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ ( 8 ) وَعَدَ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ ( 9 ) وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ ( 10 ) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّه عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّه وَعَلَى اللَّه فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ( 11 ) معنى لغات : قوّامون - جمع قوّام ، بمعنى خوشقامت ، عهده دار كار ، توانا و با قدرت در كار ، امير و فرمانده . يجرمنّكم - از جرم و جريمه جرم ، بر وزن فعل بفتح فا