جانشان نشيند . سخن مفسّرين : « يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ » 60 - ابو الفتوح : حسن بصرى و جبّائى گفتند : يعنى نزد بتها رفتند و با قرعه ى بوسيله ى تير خود را از حيرت در آوردند ، سدّى و قتاده گفته‌اند : يعنى نزد ابو برده كه غيبگو بود رفتند ، عبد ، اللَّه عبّاس و مجاهد گفته‌اند : مسلمانى منافق با يهودى خصومت داشت ، يهودى گفت : نزد محمّد برويم كه رشوه نميگيرد ، آن منافق براى دادن رشوه گفت : نزد كعب - ابن اشرف برويم و مقصود از طاغوت كعب بن اشرف است . و از ثعلبى نقل كرده كه مسلمان منافق بنام بشر با يهودى نزاع داشتند يهودى گفت نزد محمّد برويم براى رفع خصومت ، آن مسلمان گفت : نزد كعب بن اشرف برويم ولى يهودى اصرار كرد و به مسجد رفتند حضور پيغمبر ( ص ) و آنحضرت حكم بسود يهودى داد ، آن منافق نپذيرفت و گفت بيا نزد عمر برويم او گفت بحكومت پيغمبر ( ص ) راضى نشدى باز حكومت عمر ميخواهى عاقبت نزد عمر رفتند و يهود قصّه ى خود را گفت كه نزد پيغمبر رفته‌ايم و آنحضرت براى من حكم كرد و اين مرد نپذيرفت و گفت نزد تو بحكومت بيائيم ، عمر پرسيد از منافق كه اين راست است ؟ او تصديق كرد عمر گفت دمى بمانيد تا بيايم ، به خانه رفت و شمشير آورد و مسلمان منافق را كشت جهود گريخت ، و عمر گفت حكم من اين است نسبت به آنكه بحكومت خدا و رسول راضى نباشد ، و بعضى گفته‌اند : مقصود حى بن اخطب است ، و از حضرت امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) روايت شده است كه : مقصود از طاغوت هر حاكمى - است كه بر خلاف حقّ و موافق ميل خود حكومت كند . مجمع : جمله ى اوّل آيه را سه معنى كرده است : 1 - آيا نميدانى ، 2 - آيا تعجّب نميكنى از كار اين مردم ، 3 - آيا فكر و علم تو به اين مطلب نرسيده است . « ضَلالًا بَعِيداً » 60 ابو الفتوح : يعنى : گمراهى بليغ و رسا كه آخرين درجه ى گمراهى است . تنوير المقباس ابن عبّاس : يعنى دور از حقّ و عدالت و هدايت و راهيابى . « إِلى ما أَنْزَلَ اللَّه وَإِلَى الرَّسُولِ » 61 - طبرى : يعنى بسوى حكمى كه خدا