« وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ » 2 مجمع ابن عامر « شَنَآنُ » با سكون نون اوّل قرائت كرده است ، و ديگران با فتح كه قرائت مشهور است ، و ابن كثير و ابو عمر و « ان صدّوا » با كسر همزه خوانده‌اند . و قرائت مشهور با فتح است . ابو الفتوح نوشته است : ابن نجيح روايت كرد از مجاهد كه سبب نزول آيه آن بود كه روز فتح مردى مؤمن را بكشتند در عرفات كه حليف ابو سفيان بود و حواله كردند كه او حلفاء رسول را كشته است ، رسول عليه السّلام گفت : لعنت بر آن كس باد كه او بكينه ى جاهليت كسى را بكشد ، و خداى تعالى اين آيات فرستاد رسول گفت : هر خونى و مالى و عملى كه در جاهليّت بوده است همه در زير پاى من است ، يعنى آن را حكمى نيست ، الَّا خدمه ى كعبه و رعايت سقايت الحاجّ كه آن بر قرار خود رها كرديم ، و معنى آن است كه نبايد حمل كند شما را دشمنى قومى كه شما را از خانه ى خدا منع كردند عام الحديبيه بر آنكه تعدّى كنى و ظلم كنى و حرمت ندارى . « تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوى » 2 ابو الفتوح : تقوى يعنى خوددارى و پرهيز از عقاب خداوند بوسيله ى خوددارى از كارى كه موجب عقاب مىشود . « وَلا تَعاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوانِ » 2 ابو الفتوح : اثم ، آن گناه است كه شخص بر خلاف وظيفه ى شخصى خود رفتار كند ، و ليكن بحقوق و حدود ديگرى تجاوز نكند ، و عدوان آن است كه بحقوق ديگران تجاوز شود ، مانند آدم كشتن و مال مردم خوردن ، و ديگر انحرافهاى اجتماعى . ابن معبد گفت : از پيغمبر پرسيدم برّ چى است و اثم كدام است ؟ فرمود : برّ آن است كه دل تو به آن گواهى دهد و از انجامش شاد شوى ، و اثم آن باشد كه در دل از آن نگران باشى اگرچه ديگران تو را به آن وادار كنند . روح البيان : از پيغمبر ( ص ) معنى برّ و اثم را پرسيدند ، فرمود : برّ ، بخوش - خوئى رفتار كردن با مردم است ، و اثم آن كار است كه در دل تو بماند و نخواهى مردم آن را بدانند .