ابراهيم عاملي ( موثق )

146

تفسير عاملي ( فارسي )

معنى شود : خدا سخن زشت را دوست ندارد و هم آن كس را كه ستمگر است ، قطرب گفته است : مىشود جمله ى « مَنْ ظُلِمَ » بمعنى « من اكره » باشد ، يعنى خدا دوست ندارد سخن بد را مگر آن را كه مجبور كنند ببد گفتن . مجمع : حسن بصرى و سدّى گفته‌اند : يعنى خدا دوست ندارد كسى را كه براى انتقام حريف خود را دشنام دهد ، مگر شخص مظلوم كه به آن اندازه كه در دين اجازه داده شده است از ستمگر به خود ، انتقام بگيرند ، از امام باقر ( ع ) هم اين معنى روايت شده است . حسن بصرىّ گفته است : جايز است به آنكه كسى را بزهكار بخواند ، بمانند سخن خودش او را جواب بگويند . و از حضرت صادق ( ع ) روايت شده است : مقصود از اين آيه اين است كه اگر كسى مهمان شد و از او پذيرائى نكردند ، جايز است كار بد ميزبان را نقل كند . فخر : ممكن است اتّصال اين آيه بآيات جلو اينطور باشد كه چون در آنها زشتيهاى منافقين مفصّل گفته شده است ، اين آيه بمنزله ى عذر و استثناى از گذشته است كه اگرچه نقل زشتيها بد است لكن آن كه بحيله گرى و آزار مردم ميكوشد ، جايز است كار و گفتار او را معرّفى كنند و بمردم نشان بدهند . روح البيان : نقل كرده‌اند : مردى به جائى وارد شد كه به او غذا ندادند ، او از آنها گله كرد و ديگران ملامتش كردند كه چرا چنين ميگوئى ؟ اين آيه در اين گفتگو نازل شد . و معنى آيه اين است : بدان كه خدا دوست ندارد اظهار كار هاى قبيح مردم را مگر عمل ستمكارى كه زيانش بمردم زياد باشد و از اين جهت پيغمبر ( ص ) فرمود : كارهاى زشت فاسق را بگوئيد تا مردم از او بپرهيزند و در آثار پيشينيان است غيبت سه دسته مردم جايز است : اوّل امام ستمكار ، دوّم فاسقى كه فسق خود را آشكار مىكند ، سوّم آنكه بدعت و آئين بر خلاف دين از خود اظهار مينمايد و مردم را بدان دعوت مىكند ، اين است كه بيشتر كارهاى بد بوسيله ى زبان است كه كوچك است و كارهاى بزرگ مىكند .