ابراهيم عاملي ( موثق )
135
تفسير عاملي ( فارسي )
و ميخنديدند ، براى اين رفتار آنها اين آيه نازل شد « وَإِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ - يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِه » و چون يهود مدينه مثل مشركين مكّه آن را مسخره ميكردند و منافقين در مجالس آنها حاضر ميشدند و موافقت ميكردند ، اين آيه براى خطاب بمنافقين نازل شد كه در گذشته هم براى شما كه ادّعاى اسلام ميكنيد اين مطلب در قرآن نازل شد . تفسير الميزان طباطبائى : محمّد بن فضل از حضرت امام رضا ( ع ) نقل كرده است كه فرمود : اين آيه دستور ميدهد : اگر از كسى شنيديد حقّ را انكار و تكذيب مىكند از نزد او برخيزيد و با او همنشينى مكنيد . « إِنَّ اللَّه جامِعُ الْمُنافِقِينَ وَالْكافِرِينَ » 140 فخر : يعنى چون منافقين با كافران در دنيا انجمن ميشدند براى استهزا و مسخره ى قرآن و پيغمبر ، در عالم ديگر هم با آنها فراهم خواهند شد براى سوختن در جهنّم . روح البيان : اين جمله بمنزله علَّت است براى جمله ى جلو كه گفته شده است « إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ » يعنى وقتى با آنها بنشينيد همانند آنها هستيد كه در جهنّم با هم برگزار ميكنيد ، و چون روحهاى مردم به يكديگر نزديك است در دنيا هم با هم مأنوس هستند ، و عايشه روايت كرده است : زنى در مكّه مقلَّده بود كه به خانه ها ميرفت و با حركات و كلمات خود زنها را ميخنداند ، پس از هجرت و گشايش در كارها او هم بمدينه آمد و بر زنى وارد شد كه همكار او در مدينه بود ، روزى بر من آمد ، پيغمبر وارد شد و فرمود : اين زن كيست ؟ من معرّفى نمودم و عرض كردم بر فلان زن مقلَّده وارد شده است ، فرمود ارواح مردم دسته هاى مختلفى است كه هرچند تاى آنها با يكديگر مأنوس و مجتمع هستند ، و يك عدّه اى با اينها مخالف هستند و با دسته ى ديگر موافق و همكار و يكديگر را پيدا ميكنند . حافظ گفته است : نخست موعظه ى پير مىفروش اينست كه از مصاحب ناجنس احتراز كنيد « ألَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ » 141 طبرى : يعنى ما در گفتار خود بر شما چيره شديم تا شما توانستيد بر مسلمانان فاتح و غالب شويد .