ابراهيم عاملي ( موثق )
420
تفسير عاملي ( فارسي )
بودهاند كه ممنوع بودند از صيد ماهى در روز شنبه و چون ماهيها صياد نميديدند آن روز زياد جمع مىشدند آن مردم بطمع افتادند و روز شنبه جلو آب را مىبستند و بعد از شنبه ماهىها را مىگرفتند چون چنين تدليسى در وظيفه ى خود كردند به صورت بوزينه مسخ شدند . « وَكانَ أَمْرُ اللَّه مَفْعُولًا » 47 مفسّرين دو معنى براى اين جمله نوشتهاند : 1 - امر بمعنى كار باشد و معنى چنين مىشود : كار خداوند انجام شده است ، 2 - امر بمعنى فرمان است و معنى جمله اين است كه در برابر فرمان خداوند سرپيچى و نافرمانى تصوّر ندارد . سخن ما : مفسّرين در معنى آيه و در نتيجه ى آن كه چگونه وعده اى بوده است و با اينكه بيشتر مردم آنها اسلام نپذيرفتهاند مفاد آيات كى و كجا نمودار شد ؟ بحث مفصّل كردهاند ، ليكن انصاف اين است كه اوّل بايد بفهميم آن مردم كه روى سخن با آنها بوده است چه فهميدهاند تا پس از آن براى ما راه تشخيص آسان شود ، پس مىگوئيم : 1 - آن روز همان معنى ظاهر را از جمله مىفهميدهاند و به معانى مختلف و تأويلات و تعبيرات توجه نداشتهاند مثل ديگر گفتگوهاى مرسوم ميان مردم كه همان ظاهر لفظ را مىفهمند ولى چندى كه بر آن مىگذرد و ديگران كه بخصوصيّت گوينده و شنونده توجه كامل ندارند توجيه و تعبيرهاى گوناگون ميكنند چنان كه ابو الفتوح گفته است : چون عبد اللَّه بن سلام اين آيه را شنيد به زودى حضور پيغمبر رفت و مسلمان شد و گفت مىترسيدم پيش از آنكه به تو برسم رويم را از پشت بگردانند ، و نيز طبرى گفته است : كعب الاحبار در زمان خلافت عمر به سفر بيت المقدس مىرفت از مدينه گذر كرد عمر او را ملاقات كرد و گفت : اسلام بپذير او گفت : شما در قرآن خود مىخوانيد : ( مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً « و من از آنها هستم كه تورات را حمل كردهام ، مقصود از آيه آن است : آنها كه موظَّف به عمل بمفاد تورات شدهاند و خواندهاند و عمل نكردهاند مثل خرى هستند كه كتاب بار دارد ، و مقصود كعب در جواب آن است كه : قرآن شما آنهائى را سرزنش