ابراهيم عاملي ( موثق )
298
تفسير عاملي ( فارسي )
چنان كه مكرر بنام « يوم الدّين » گفته شده است يعنى روز جزا و مزد ، مطلب مهم اين است كه چون زمان و آثار و خواص مادى تصوّر ندارد و لفظ يوم براى اندازه ى فهم ما است ، پس قيامت براى مردم از هزاران سال گذشته تا هزارها سال آينده بچه طور خواهد بود ؟ جواب اين مشگل بد و جور متصوّر است : 1 - مقصود آن باشد كه آنچه بشر در زندگى انجام داده است پس از آنكه اين كره ى زمين نابود شد قيامت به پا مىشود و همه يكبارگى براى رسيدن به مزد كار خود جمع مىشوند ، چنان كه در قرآن بجمله ى : « لنجمعنّكم » گفته شده است يعنى البته همه ى شما را فراهم مىكنيم . 2 - ممكن است بگوئيم چون عالم ديگر يعنى عالم غير مادى كه زمان و مكان و خواص قابل تغيير و تبديل در آن تصوّر ندارد پس روز قيامت يعنى دم مرگ ، چنان كه حديث هم نقل شده است كه چون آدمى بميرد قيامتش برپا مىشود و معنى جمع كردن مردم با اينكه هر كسى وقتى مرده است و مىميرد شايد مقصود آن باشد كه چون فواصل مادّى در آن عالم تصوّر ندارد پس هر فرد كه از اين عالم مىرود از مردمان گذشته فاصله ندارد اگر نيك است با نيكان است و اگر بد است با بدان است . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 187 تا 189 ] وَ إِذْ أَخَذَ اللَّه مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّه لِلنَّاسِ وَلا تَكْتُمُونَه فَنَبَذُوه وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِه ثَمَناً قَلِيلًا فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ ( 187 ) لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 188 ) وَلِلَّه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَاللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 189 )