ابراهيم عاملي ( موثق )
199
تفسير عاملي ( فارسي )
دشمن و ده برابر خودتان بشما كومك مىشود آن هم از ملائكه كه بالاترين مظهر قدرت حقّ است . و در جنگ احد كه مشركين سه هزار بودند و مسلمين عددشان و قدرتشان از روز بدر بيشتر بود پنج هزار كومك وعده داده شد تا دل آنها قوى شود كه خودشان هزار نفر كمكشان هم پنج هزار ، مجموع ششهزار مىشود كه دو برابر مشركين باشند و بطور كامل بتوانند بر آنها چيره شوند و اگر مقصود تقويت دل و اطمينان خاطر آنها نباشد در برابر سه هزار عرب كه شايد بيشتر آنها اسلحه نداشتهاند چه احتياج به پنج هزار ملك در صورتى كه بقول ابو بكر اصمّ يك فرد ملك شهرهاى قوم لوط را از قعر زمين جدا كرد و بالا برد و سرنگون كرد و نيز دليل بر اينكه مقصود از اين جمله ها تقويت دل آنها است آيات ديگرى است كه بطور كلَّى اين مطلب يادآورى شده است به غير اسم كومك بملك و عدد سه هزار و پنج هزار مثل اين جمله : « كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً » يعنى بسيار اتّفاق شده است كه دسته ى كم بر عدّه ى زيادى چيره شده است . و مثل : « فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً وَجُنُوداً لَمْ تَرَوْها » يعنى بر سر آن مخالفين بادى و قشونى فرستاديم كه شما نديده بوديد . و اين جور كلام فقطَّ براى تقويت فكر و خيال است و بس و بهترين دليل بر اينكه اين جمله ها آنها را كاملا تقويت كرده است همان مطلب است كه مكررّ در مجلَّد اوّل و اين مجلَّد يادآورى شده است كه تمركز خيال صورت خارجى ايجاد مىكند مانند تصوّر ترشى كه غدد بزاقى ترشّح مىكنند ، و يا حركت روى ديوار و خيال و ترس سقوط ، انسان را ساقط مىكند اينجا هم مسلمين بواسطه ى شدّت ايمان ملائكه براى آنها در صحنه ى جنگ نمودار بوده است مثل اينكه امام فخر نوشته است : از سعد بن ابى وقّاص پدر عمر سعد مشهور نقل شده است كه او گفته است : من آن روز تير ميانداختم و مردى خوش صورت كه نه او را مىشناختم و نه ديده بودم تيرهاى من را برايم مىآورد گمان بردم كه ملك است . چنان كه ابو الفتوح از عمير بن اسحاق نقل كرده است : چون در روز احد مسلمين شكست ديدند سعيد بن مالك جلو مىرفت و تير ميانداخت تير -