و بدوزخ فراهمتان كنند كه بد آسايشگاهى است . 13 چه نشانه ى خوبى براى شما بود در سرگذشت دو گروه [ كه در بدر ] رو برو شدند و يكى براى خدا مىجنگيد و ديگرى بيدين كه آن دسته ى خداپرست را به چشم خود دو برابر ميديد چون خدا آن را كه خواهد و بسرنوشت كرده با يارى خود پشتيبانى كند و البتّه در اين [ سرگذشت مسلمانان و جنگ بدر ] پندى است خردمندان را . سخن مفسّرين : « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا » 10 تنوير المقباس فيروزآبادىّ ص 35 : مقصود كعب بن اشرف بزرگ يهوديهاى مدينه است و دوستان او ، و گفته‌اند : مقصود ابو جهل و كفّار قريش هستند . « كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ » 11 ابن عباس : يعنى مانند روش آل فرعون و بنى اسرائيل كه با موسى بدرفتارى كردند و سزاى خود را ديدند كافران هم با تو بدرفتارى كردند و سزاى خود را در جنگ بدر ديدند . « سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ » 12 اكثر مفسّرين با تا قرائت كرده‌اند كه معنى خطاب مىشود ولى حمزه و كسائى و خلف و اعمش با يا قرائت كرده كه غايب معنى شود يعنى آنها مغلوب و برانگيخته مىشوند . « يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ » 13 طبرى و ديگر مفسّرين نقل كرده‌اند : اهل مدينه ( ترون ) با تاء خوانده‌اند و اين طور معنى مىشود : شما يهود ، كافران را دو برابر مسلمين مىبينيد ، ولى بقيّه با يا خوانده‌اند و معنى چنين است : مسلمين اعراب را دو برابر خود مىبينند با اينكه سه برابر بودند . و گفته‌اند : يعنى اعراب مسلمين را دو برابر خود مىديدند و مىترسيدند . ابو الفتوح نوشته است : عبد اللَّه مسعود گويد باوّل كه نگريديم گمان برديم كه ايشان ششصد و بيست و شش مرد باشند بر ضعف ما ، هر چه يك ساعت بود در چشم ما حقيرتر بودند تا گمان برديم كه كمتر از مايند يكى مىگفت اينان هفتاد مرد باشند ديگرى او را مىگفت صد مرد باشند . « إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً » 13 ابو الفتوح نوشته است : در اين عبرتى است كه گروهى