باشد كه از خانه بيرون آيد و با خانه نشود الَّا پس از آنكه عملى كند كه مستوجب بهشت شود و مرد باشد كه از خانه بيرون آيد و با خانه نشود تا عملى كند كه مستوجب دوزخ شود و آنگه اين آيه برخواند : « يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوه ) * تا آخر » و توضيح اين فرمايش علىّ ( ع ) آن است كه پيغمبر ( ص ) فرمود : زمانى خواهد بود كه شخص صبح مسلمان باشد و شب كافر چون دين و شرف خود را باندك سرمايه ى دنيا بفروشد . مجمع : همزه ى « اكفرتم » در لغت عرب بمعنى استفهام است ولى در اين جمله براى سرزنش و بازخواست است ، يعنى چرا كافر شديد ؟ و بعضى گفته‌اند : بمعنى تقرير است ، و وادار كردن بتصديق عمل خود يعنى كافر شديد و البتّه خود هم قبول داريد كه بد راهى پيش گرفتيد . « فَذُوقُوا الْعَذابَ » 106 مجمع : يعنى بنگريد پايان كار خود را و گرفتارى كه نصيب شما شده است . سخن ما : دكتر على اكبر سياسىّ در كتاب روانشناسى و اخلاق خود در بحث از اقسام تعاون و همبستگى مىنويسد : ( همبستگى و تعاون يك ناموس طبيعى است نه يك قانون اخلاقى - الخ ) اين دو آيه به همين مطلب طبيعى فرمان ميدهد كه در كارهاى زندگى چون مىبينيد . كسى لباسش كثيف يا بد دوخت است يا مبل و قالى و اثاث منزلش زشت و خلاف مد و بد نقشه است او را راهنمائى مىكنيد به وسائل رفع اين معايب ، يا مىبينيد كسى چيزى را گران مىخرد يا ارزان مىفروشد يا از بيراهه مىرود در تمام اين خلاف انتظارها جلوگير و راهنما مىشويد ، پس بموجب همين حس تعاون و خير خواهى لازم است كه هميشه در تمام كارهاى مادى و معنوى آن را رعايت كنيد و نه مثل وحوش و درندگان از يكديگر جدا و بيگانه باشيد كه هيچ به ياد اصلاح همنوع خود نباشيد . 2 - در آيت صد و پنج ممكن است دو جمله ى « جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ ) * و * ( لَهُمْ عَذابٌ » تا آخر اشاره باشد به اين كه مردم فهميده كه معايب ديگران را تشخيص مىدهند و بواسطه ى اغراض شخصى از يكديگر جدا هستند و غمخوارى و انتقاد نمىكنند خواه