ابراهيم عاملي ( موثق )
130
تفسير عاملي ( فارسي )
از مجاهد نقل كرده است . ترجمه : [ چون دانستيد جز اسلام دين ديگر نامقبول و زيان آور است متوجه خواهيد شد كه : ] 86 چگونه خدا هدايت نمايد مردمانى را كه پس از اسلام كه نشانه ها و دليلى چند براىشان آمد و گواه شدند كه گفتار و رفتار پيغمبر درست است و حق ، باز كافر شدند [ و خود بر خود ستم كردند ، ] و خدا مردم ستمكار را هدايت نخواهد كرد . 87 اين گونه كسان سزاشان به نفرين خدا و ملائكه و مردم همگى خواهد بود . 88 كه در آن هميشه بمانند و چيزى ز آزارشان كم نشود و آسوده شان نگذارند . 89 مگر آنان كه زين پس توبه كنند و نكوكار شوند همانا خداوند بخشنده است و مهربان . سخن مفسّرين : « كَيْفَ يَهْدِي اللَّه » 86 طبرى : در مقصود از « يَهْدِي اللَّه » سه احتمال است : 1 - راه هدايت و بازگشت ، براى كافران ممكن نيست چون خود از دست دادهاند . 2 - از طريق استبعاد و ناشدنى اين جمله گفته شده است يعنى از چه راه آنها را هدايت كند جز همان كه بوده است و خود از آن برگشتهاند ؟ 3 - چگونه به راه بهشت هدايتشان كند كه خود آن را نخواستهاند . « إِلَّا الَّذِينَ تابُوا » 89 ابو الفتوح نوشته است : آنگه استثنا كرد تائبان را تا كفّار بر كفر اصرار نكنند و نوميد نشوند و بدانند كه مادام تا كمال عقل برجاى است و در تكليف گشاده است ، مكلف را بخلاص خود طريقى هست بتوبه و توبه ى كافر رجوع باشد از كفر بايمان چون ايمان آرد تايب باشد و توبه ى فاسق هم رجوع باشد از فسق به پشيمانى از گذشته كه ديگر به آن كار دست نبرد . سخن ما : چون در آيت پيش اعلام شده است كه غير از اسلام دين ديگر پذيرفته نيست اين آيات بجاى استدلال است براى روشن شدن مقصود از آن آيه كه پس از اينهمه ديدن و شنيدن و پذيرفتن باز منحرف شدن و پى دين ديگر رفتن معلوم