ابراهيم عاملي ( موثق )
13
تفسير عاملي ( فارسي )
از خدا مسئلت مىكنند كه چون دل آنها را متمايل و خوى گرفته بحقّ قرار داده است برنگرداند و متوجه بباطل نكند . « إِنَّكَ جامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيه » 9 نيشابورى : چون مؤمنين مسئلت هدايت و رحمت كردهاند در دنباله ى آن اين جمله اشاره است بمنويّات آنها كه در اين دعا نظر مادى ندارند بلكه مىگويند بمناسبت ميعاد قيامت كه قابل تخلف نيست مى - خواهيم كه به راه راست و با دلى پاك باشيم . « لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ » 9 - نيشابورى : اين جمله دنباله ى نقل است از گفتار راسخين در علم و يا آغاز جمله است . در هر صورت اشاره است كه تخلَّف از وعده با حقيقت خداوندى ناسازگار است . سخن ما : 1 - از اوّل تا آيت 5 * ( ( لا يَخْفى عَلَيْه شَيْءٌ ) ) * مىفهماند : حقيقت آفرينش نه آن طورى است كه مسيحيان مىگويند بلكه وابسته است بيك قدرت كامل دائمى كه اين كتاب آسمانى تو و ديگر پيغمبران شعاعى از آن نور است و آن قدرت است كه وسيله ى راهنمائى بشر است . 2 - خلقتهاى مختلف موجودات وابسته به همان قدرت است نه بمخلوقاتى همانند خود . 3 - آيت 7 * ( ( هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ ) * - تا آخر ) مىفهماند كه اين قرآن هم مثل ديگر موجودات يكى از پرتوهاى خداوندى است كه در اين عالم كون و فساد مشتمل بر قسمتهاى متفاوت است همانطور كه ديگر موجودات متفاوت ساخته شدهاند اين كتاب آسمانى هم داراى مطالب و مراتب مختلف است كه هر كسى به قدر فهم خود از آن مىتواند استفاده كند و در نتيجه ايمان كامل لازم است كه آنچه را نمىتواند بفهمد تسليم باشد و بميل و خواهش خود تعبير نكند چون پاره اى مطالب فقط براى توجه افكار گفته شده است و حقيقت آن قابل درك بشر نيست مثل قيامت و آنچه مربوط بعوالم ديگر است كه اطَّلاع از آن مختص بآفريننده است و بس . مثنوى قسمتهاى نامفهوم قرآن را اينجور معرّفى و تشبيه كرده است :