و مدّعيان نبوّت آمدند و رفتند و دم نزدند . * ( وَادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّه ) * 23 - مجمع : 1 - ابن عباس گفت : يعنى بخوانيد ياران غير خداوند خود را بر دروغ پنداشتن قرآن 2 - فرّاء گفته است : خدايان و بتهاى خود را دعوت كنيد 3 - مجاهد گفته است : گواهانى براى خود بخواهيد كه غير خدا باشد . عبده : اين جمله مىفهماند : خدا براى پيغمبر قرآن را شاهد فرستاد . شما اگر راست مىگوئيد شاهد ديگرى براى خود بياوريد . * ( وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ ) * - فخر : اين جمله اشاره است به اين كه سنگهاى معبود و بت شما آتشگيره‌ى خود شما خواهد شد و با يكديگر ميسوزيد . تأويلات كاشانى - پس از تلخيص : مقصود از حجاره موجودات پست و فانى است مثل جاه و مال كه شراره‌اى از آتش حقيقى و قهر خداوندى است و در انسان به صورت غضب نمودار شده است و موجب دشمنى افراد است با يكدگر و چون دلبستگى به آنها روان آدمى را طورى به صورت خود تبديل مىكند كه دل به شكل آنها نمودار مىشود پس همين علاقه و دلبستگى مفرط آتشى است سرشته با روان آدمى كه بواسطه دون همّتى و نظر بجاه و مال بمنزله‌ى سنگ آتش زنه است و خاصيّت توليد آتش كه وسيله‌ى سوختن خواهد بود چنان كه روايت است از پيغمبر . آدمى محشور و همدم مىشود با آنچه دلبسته‌ى آن است اگرچه پاره‌ى سنگى باشد . * ( وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * - ابو الفتوح : از على ( ع ) روايت شده است . عمل صالح نماز شبانه روزى است . عبد اللَّه عبّاس گفته است : آن عمل كه با ريا و خودنمائى نباشد . روح البيان : معاذ بن جبل گفت : عمل صالح آن است كه با علم و صبر و اخلاص انجام شود ديگرى گفته است : عمل صالح يعنى ردّ امانت . سهل گفته است اگر عمل مطابق با سنّت پيغمبر بود صالح است و اگر از طريق بدعت بود صالح نيست . مثنوى