ابراهيم عاملي ( موثق )
20
تفسير عاملي ( فارسي )
مىكند يكى از ياران آن حضرت عرض كرد : اين مرد را ببخش كه انتظار داشت رئيس اين شهر بشود آمدن شما به اين جا او را مأيوس كرد . از اين جهت بعضى گفتهاند مقصود از بيمارى دل ناراحتى و رنج رياست و شخصيّت آنها است كه هر چه اسلام قوى ميشد بيمارى آنها هم زياد ميشد . * ( بِما كانُوا يَكْذِبُونَ ) * 10 - مجمع : قاريهاى كوفه با فتح يا و تخفيف ذال خواندهاند و ديگران ( يكذّبون ) با ضمّ ياء و تشديد ذال خواندهاند . روح البيان : سه جور دروغ تصويب شده است اوّل - در جنگ كه گفتهاند ( الحرب خدعة ) يعنى جنگ با فريب پيش ميرود . دوّم - براى رفع كينهى ميان دو نفر . سوّم - در معاشرت مرد و زن براى بدست آوردن دل يكديگر تا آنجا كه موجب گولزدن نشود ، و اين مثل : دروغ مصلحت آميز به از راست فتنه انگيز است . براى مصلحت ديگران درست است نه منفعت خود ، و سعدى همين را گفته است . تا نيك ندانى كه سخن عين صواب است بايد كه به گفتن دهن از هم نگشائى گر راست سخن گوئى و در بند بمانى به ز آن كه دروغت دهد از بند رهائى مثنوى گفته است : صبح كاذب كاروانها را زده است كه ببوى روز بيرون آمده است صبح كاذب خلق را رهبر مباد كو دهد بس كاروانها را بباد مجمع : ابو مسلم اصفهانى گفته است : بقرائت ( يكذّبون ) با ضمّ ياء و تشديد ذال ممكن است جمله را چنين معنى كنيم : زيادى عذاب و بيمارى آنها بواسطهى تكذيب فرمودهى پيغمبر ص است و هم ممكن است آن دروغ كه به عذاب اليم مجازات مىشود نفاق باشد و دروغ در اظهار اسلام . * ( وَإِذا قِيلَ لَهُمْ ) * 11 - مجمع : كسائى ( قيل ) با ضمّ قاف و كسر يا خوانده است و از يعقوب نيز اين قرائت نقل شده است و كلمات ديگر همانند ( شيئى و حيل