انجام ميدادند و شما امروز با اين تحوّل فكرى و عقلى باز هم اين كارها را مىكنيد و رهبر بزرگ شما هم موافقت مىكند و نواقص آن را اصلاح مىكند . پس بدانيد كه اجازه و اصلاح اين اعمال ديرينه‌ى شما براى تهيّه‌ى يك واقعيت انسانيّت است كه تقوى و پرهيزكارى باشد . و البتّه اين اعمال مفيد است آنگاه كه دل به خدا بسپاريد و پرهيزگارى پيشه كنيد كه توقّف دو روز يا سه روز در منى در معنويّت شما اثر ندارد و جمله « الى اللَّه تحشرون » اشاره است كه تقوى نه همان پرهيزگارى مادّى است كه فقطَّ دزدى و فحشاء نه كنيد بلكه بايستى آن تقوى پيشه كنيد كه از دستورهاى پيغمبر براى شما توليد معرفت قلبى و پرهيزگارى در فكر و عمل پيدا شود كه دنباله‌ى آن در محشر سودمند شما شود ناصر خسرو علوىّ شاعر مشهور در معنويّت اعمال حجّ گفته است : حاجيان آمدند با تعظيم شاكر از رحمت خداى كريم مر مرا در ميان قافله بود دوستى مخلص و عزيز و كريم گفتم او را بگوى چون رستى زين سفر كردن برنج و ببيم ؟ بازگو تا چگونه داشته‌اى حرمت آن بزرگوار حريم ؟ چو همى خواستى گرفت احرام چه نيت كردى اندر آن تحريم ؟ جمله بر خود حرام كرده بدى هر چه مادون كردگار عظيم ؟ گفت نى گفتمش چو زدى لبّيك از سر علم و از سر تعظيم مىشنيدى نداى حقّ و جواب باز دادى چنان كه داد كليم ؟ گفت نى گفتمش چو در عرفات ايستادى و يافتى تقديم عارف حقّ شدى و منكر خويش به تو از معرفت رسيد نسيم ؟ گفت نى گفتمش چو سنگ جمار همى انداختى بديو رجيم از خود انداختى برون يكسر همه عادات و فعلهاى ذميم ؟ گفت نى گفتمش چو گشتى تو مطَّلع بر مقام ابراهيم كردى از صدق و اعتماد و يقين خويشى خويش را بحقّ تسليم ؟