* ( فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ ) * - 195 مجمع : يعنى اگر ممنوع شديد مفسّرين قديم در معنى اين جمله اختلاف كرده‌اند ابن عباس و مجاهد گفته‌اند يعنى هر مانعى چه داخلى مانند بيمارى يا نداشتن وسيله و مانند آن يا خارجى مثل دشمن ، نظر علماى شيعه و روايت از امام نيز همين معنى است . دسته‌اى ديگر گفته‌اند مقصود مانع خارجى است كه دشمن باشد * ( فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ) * - 195 مجمع : از علىّ ( ع ) و ابن عباس و مجاهد روايت شده است كه مقصود از هدى گوسفند است و بنابراين معنى جمله چنين است ( هر گوسفندى كه فراهم شود ) و از عايشه و عبد اللَّه عمر روايت شده است كه مقصود شتر و گاو است . طبرى : ابو عمر بن علا عالم و قارى مشهور گفت سراغ ندارم در كلام عرب كلمه‌اى مانند جدّى كه مفرد آن « جديه » است مگر « هدى » را كه مفرد آن هديه است و از اعرج قارى روايت شده است كه اين كلمه را « هدىّ » با كسر دال و تشديد ياء خوانده است و از عاصم نيز موافقت با او نقل شده است و اين حيوانات را از آن روى « هدى » ناميده‌اند كه همانند هديه‌ى انسان است و براى تقرب به خدا مىبرند . * ( حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّه ) * - 195 فخر يعنى حيوان قربانى برسد بجايگاه سر بريدنش و سرش بريده شود و در مقصود از محلّ سر بريدن اختلاف است : شافعى گفته است هر جا آدمى ممنوع از رفتن بحجّ شد بايد هدى خود را بكشد چون پيغمبر در صلح حديبيه چنين كرد . ابو حنيفه گفته است : بايد بحرم فرستاده شود و در آنجا كشته شود چون پيغمبر در حديبيه ممنوع شد و آنجا نه ميل فاصله‌ى از مكّه است و جزء حرم . مجمع : در مذهب ما اگر شخصى بواسطه‌ى مرض ممنوع شد و آهنگ عمره داشت