قاضى در دعواى خود حاكم شود اين شخص ظالم است و معذور نيست . ابو الفتوح : ابن عبّاس گفته است : مقصود آنكس است كه مىداند مديون است و معذور نيست و طلبكار شاهد ندارد نزد قاضى مىرود و او را محكوم مىكند . سخن ما : از كلمه‌ى « با » دو معنى مىتوان فهميد اوّل معنى مقابله و برابرى ، يعنى در برابر باطل و بيهوده مال يكدگر را نخوريد ، دوّم معنى : ب كه فقطَّ معنى ربطى است يعنى به راه باطل و بيهوده مال خود را خرج نكنيد . اين است كه مىتوانيم كلمه‌ى باطل را توسعه بدهيم بگرفتن و دادن مالى كه بيهوده باشد و با شرائط زندگى كه دين معيّن كرده است مطابق نباشد مثل پول قمار و مزد شرارت و آزار مردم و بهاى شراب كه اينها از موارد مسلم است و همه كس آن را تشخيص مىدهد و البتّه بعضى موارد هست كه مردم نمىتوانند تشخيص بدهند مثل پاره‌اى بازيچه‌هاى گران قيمت كه از نظر ارزش باطل است و بيهوده اگرچه از نظر نتيجه موجب تفريح بچه است و مفيد ولى بايستى ارزش آن را با بهاى آن متناسب كنند تا بيهوده شمرده نشود مثل پاره‌اى مخارج تفريحى كه زيادروى و باطل است خواه از جهت مقدار مصرف كردن و هزينه‌ى آن يا از نظر توانائى و بنيه‌ى مالى خرج كننده اگر اسراف شمرده شد باطل است و بيهوده و هم آنهائى كه بجاى نتيجه‌ى مفيد آثار زشت دارد مثل هزينه‌ى بيشتر فيلمهاى سينما كه بعلاوه‌ى نداشتن هدف اصلى و نتيجه‌ى مفيد موجب تحريك بر سوء اخلاق و مفاسد نفسانى و اجتماعى است . و همچنين مزد در برابر وظيفه مثل پول گرفتن براى انجام نماز و روزه‌ى خود و يا انعام يك نفر مستخدم و مأمور براى انجام كارهائى كه موظَّف به آن است و يا رشوه گرفتن قاضى و مانند اينها همگى در مفهوم خوردن مال بيهوده است اگرچه بعضى افراد آن واضح و بعضى دور تر از تصديق عموم مردم است و فقهاء هم به اين آيه استدلال كرده‌اند در حكم بحرمت و بطلان بسيارى از معاملات كه مشمول خوردن مال است از راه بيهوده و باطل . جمله‌ى دوّم : براى نشاندادن فرد واضح آن است كه به زور حكومتهاى ظالم مال مردم را مىگيرند و اينهم موارد زياد دارد مانند بعضى جاسوسىها و بازرسىها و سخنچينىها كه موجب تلف مال و آبروى