از دوست به صد جور و جفا دور نباشم ور نيز بيفزايد رنجور نباشم زيرا كه من او را ز همه كس بگزيدم ور زو به كسى نالم معذور نباشم . * ( وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا ) * - 165 طبرى : اهل مدينه و شام « ترى الَّذين » با تا به صيغه مخاطب قرائت كرده‌اند و خطاب به پيغمبر مىشود يعنى اگر تو اى پيغمبر به بينى آنهائى كه ستم كردند و در هنگامى كه عذاب را مىبينند و گرفتار مىشوند . * ( يُرِيهِمُ اللَّه أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ ) * - 167 مجمع در مقصود از اين آيه حديث امام صادق ع است : اعمالى كه موجب حسرت است در نتيجه‌ى جمع مال است و خوددارى از خرج كردن آن به راه شايسته كه بعد از مرگ اينجور مردم اگر وارث به راه خير خرج كرد چون او در عالم ديگر مىبيند كه ديگرى از مال و زحمت او استفاده مىكند افسوسش مىخورد و اگر وارث به راه بد خرج كرد باز هم براى صاحب مال موجب اندوه و حسرت است كه وسيله‌ى كومك ببدى شده است چه او مال جمع كرده است و ديگرى آن را ببدكارى خرج كرده است . سخن ما : 1 - آيت 165 اوّل براى مردم آن روز است كه طرف سخن بودند و توجّه به اين مطلب است كه ارادت ببتها يا رؤساء قبايل و يا پيشوايان روحانى يهود و مسيحى موجب محروميّت و بازماندن از كار و زندگى است و دم مرگ كه اين وسايل از انسان گرفته شد آن گمان باطل كه اينها وسيله‌ى نجات خواهند بود عوض مىشود و تبديل بافسوس از تلف عمر مىشود و آرزو مىكند كه بتواند از اين دوستانى كه براى او زيان و خسارت ايجاب كرده‌اند انتقام بكشد و پس از آن روزگار ، براى ديگران است كه در اين آيه دقّت بكنند بيك واقعيتى كه از آن غافل هستند متوجّه شوند كه انسان بايد پايگاه دوستى و دلبستگى خود را بر چيزى استوار كند كه بتواند هميشه از آن بهره‌مند شود و گر نه هر وقت كه باشد نتيجه‌ى بد آن را خواهد ديد و چون آدمى بخواسته‌ها و موجبات دوستى و دلبستگى مردم