ابراهيم عاملي ( موثق )

239

تفسير عاملي ( فارسي )

دگرگون كردن بادها و ابرهاى سر بفرمان در ميان زمين و آسمان هر يك نشانه‌اى است [ بر آفريدگار جهان ] براى مردمى كه با خرد هستند و مىسنجند . سخن مفسّرين : * ( إِلهُكُمْ إِله واحِدٌ ) * - 163 ابو الفتوح : إله بمعنى مألوه است يعنى معبود و پرستش شده . 1 - خداى شما يكى است كه مثل و همانند ندارد . 2 - خداى شما كه شايسته‌ى پرستش و ستايش است يك منحصر بفرد است كه ديگرى قابل پرستش نيست . 3 - خداى شما مثل چيزهائى كه ديده‌ايد و شنيده‌ايد نيست بلكه يكى است كه نه جزء و پاره در او تصوّر دارد و نه تجزيه و تقسيم او متصوّر است . 4 - در صفات يكى است كه آفريدن و قدرت داشتن و هر آنچه صفات او را دانسته‌اند منحصر به اوست كه در ديگرى نيست . * ( لا إِله إِلَّا هُوَ ) * - 163 فخر : در كلمه‌ى هو بحث مفصلَّى كرده است كه اينك خلاصه‌ى آن : اين كلمه از تمام الفاظى كه نام و وصف خدا است بليغتر است چون مفاد هر كلمه‌اى مستلزم تركيب است و با يگانگى خداوند مناسب نيست ولى مفاد لفظ هو بسيط است ، و يك حقيقت بى جزء و قيد را نشان مىدهد پس مناسبترين اسمهاى خدا است . روح البيان : كلمه‌ى هو در نظر اهل حقيقت فقط اسم است كه معنى ديگر براى آن نيست و از اين جهت گفته‌اند « عالم الهوية باللَّام » يعنى الف و لام در كلمه‌ى « الهويّة » براى نشان دادن عالم و تمام مخلوقات است و مقصود از اين كلمه آن است كه كلمه‌ى هو نام واجب الوجود است و موجودات داراى شخصيّت و هويّت محدود هستند پس كلمه‌ى « الهويّة » كه شامل موجودات مىشود بمناسبت الف و لام آن است كه ساير موجودات را مىفهماند چون كلمه‌ى هو مبدأ و واجب الوجود را مىفهماند و الف و لام موجودات و ممكنات را پس عالم هويّت و موجوديّت بواسطه‌ى الف و لام است كه پيوسته‌ى به هو شده