هشدار باشيد در آينده‌ى نزديكى اين تغيير قبله زبانها را دراز خواهد كرد و شما خود خبردار باشيد و مانند آنها معترض نشويد و جواب آنها را هم بدانيد تا شما را سرزنش و محكوم نكنند كه قبله دل است بهر كجا رو كنيد آن سوى خدا است و هر كس كه نهادش هدايت و راست روى باشد به طرف سعادت ميرود و اين تغييرات كوچك در فكر او اثر ندارد . و جمله‌ى « يَهْدِي مَنْ يَشاءُ ) * الخ » شايد اشاره به اين باشد كه خدا شما مسلمانان را به راه راست هدايت كرده است چون بفرمان پيغمبر هستيد نه چون ديگران دل بسته‌ى به مغرب و مشرق بقول جامى . شعر : جهان مرآت « 1 » حسن شاهد ماست فشاهد وجهه في كلّ ذرّات 2 - در علم النّفس ميگويند : يكى از خواصّ ثابت كه موجب تأثّرات و جهشهاى انسان است منش و شخصيّت او است كه با در نظر گرفتن چگونگى آن در ملَّتها و افراد براى ايجاد روابط يا تغيير و تهييج و تحريك مىتوانند استفاده‌ى كامل از آن كنند . مىگويند : « 2 » ناپلئون در حمله‌ى بمصر چون اهرام را ديد رو بقشون خود كرد و گفت اين اهرام ساليان دراز بانتظار شما بودند اين جمله كه موجب تحريك شخصيّت و غرور و شجاعت سربازان او بود وسيله‌ى مهمّ براى پيشرفتش شد . در تعليم و تربيت يكى از وسائل كار تشويق است قرآن كه كتابى است براى تربيت بشر با سه جمله‌ى ساده : « كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ » تا « عَلَيْكُمْ شَهِيداً » شخصيّت مسلمين را تحريك كرده و با يك تشويق : كه شما در حدّ فاصل از افراط و تفريط در فكر و اخلاق بشرى هستيد كه موحّد كامل هستيد و وظائفى دور از مشقّت داريد و انديشه‌ى سالم و آزاد . براى هميشه آنها را مواظب و منظم كرده است . 3 - آيت 143 « وَما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ » در دنباله‌ى اين گفتگو مسلمين را متوجّه مىكند كه تغيير قبله فقطَّ حس اطاعت و فرمانبرى شما را از پيشواى خودتان آزمايش

--> ( 1 ) مرآت : آئينه . ( 2 ) از افادات شادروان اديب نشابورى .