نبوده است الَّا دار الخراج بقريه و يدستان [ 1 ] و سراى حبس كه بعضى از عمّال قم كه بقريه جمكران فرود آمده بودند آن هر دو سراى را بدست فرا گرفته بودند يكى را دار الخراج ساخته بودند و يكى را دار الحبس و چون ابو على احمد بن محمد [ بن ] رستم اصفهانى والى عمل قم شد ديوان خراج را با سراى حسين بن نصر بن عامر اشعرى انداخت سبب آنك ابو على در سراى حسن بن نصر [ 2 ] نزول كرده بود و از سراى ابو جعفر محمد بن على طلحى بدان نقل كرده بود پس چون محمد بن ادريس قمّى كاتب را بجاى او عامل گردانيدند ديگر باره او ديوان خراج را با دار الخراج قديمه انداخت و دار الضّرب بقم آن سراييست كه اليوم معروفست بدار الضّرب در درب و كوچهء كه مشهورست و معروف بكوچه و درب دار الضّرب و اين دار الضّرب حجره اى بود از حجره هاى سراى يزد آن حجره را از آن سراى جدا كردند و در او به اين كوچه و درب گشودند و حكايت كنند كه ضرّابان كه در قم بودند اصل ايشان از اصفهان بوده است و اين عمل ضرب در ميانهء ايشان موروثى بوده و از اكابر با صاغر ميرسيد و آنچ از آن حاصل ميشد بر يك ديگر قسمت ميكردند و از صرّافان شهر هيچكس با ايشان درين شغل و حاصل شريك نبود و هر فرزند كه ازيشان در وجود ميآمد او را از نصيب ولادت نصيبى نبوده است از منافع دار الضّرب و اين رسم در ميان ايشان جارى و مستعمل بوده و هست و بعضى از مشايخ خبر كردند مرا و روايت كرده‌اند از محمد بن احمد صيرفى معروف بدلَّال كه او در وقت صرّافى بقم دينارى ديد كه بقم زده بودند بنام معتز و حال آنك دار الضّرب بقم نبوده است الَّا در وقت امير گردانيدن ركن الدوله ابى على حسن بن بويه الديلمى را در ايّام عامل شدن ابى القاسم على بن محمد بن الحسن الكاتب در سنهء اثنتى و خمسين و ثلثمائه [ 3 ] هجريّه و اين روايت مستبعد است و بعضى ديگر گويند كه در ايّام القديم بقم دار الضّرب بوده است ، فامّا اين روايت بصحّت نه پيوسته است ، منازل و مقام حاكمان و واليان قم در ابتداى تكوير قم از جانب ناحيت كميدان بوده است زيرا عرب كه بقريه ابرشتجان بودند منع ميكردند ولادت و حكام را كه در ميانهء شهر فرود

--> [ 1 ] - شايد مقصود بيدستان باشد چه ويدآباد و ويذآباد اصفهان همان بيدآبادست بطوريكه در تاريخ محاسن اصفهان ما فروخى آورده است ( بصفحه 81 و 19 طبع اينجانب رجوع نماييد ) ، [ 2 ] خ ، ل : حسن بن على ، [ 3 ] - 352 هجرى ،