بوده است و هيچ كوره از آن استثناء نكرده‌اند و بعضى ديگر گويند كه فتح ناحيت قم بر وجه صلح بوده است فامّا فتح آن بمحاربه و جنگ مشهورترست و الله اعلم ، ذكر حدود قم از برقى روايتست كه او گفت كه قم چهل فرسخ در چهل فرسخ است زيرا كه حدود آن بغايت از يك ديگر دورند و اقطار آن متفاوتاند و از ديگر شهرها با حوز آن گرفته‌اند و جمع كرده‌اند و برقى چنين گويد كه حدّ اوّل قم از ناحيت همدانست تا ميلاذجرد كه آن ساوه است و حدّ دوّم از ناحيت رى تا جوسق داود بن عمران اشعرى به دو فرسخ از دير جص [ 1 ] كه فرا پيش قم است ، چون حديث دير جص در ميان آمد شايد كه در بنا كردن آن آنچ روايت كرده‌اند گفته شود ، چنين گويند كه در كتاب سير ملوك عجم مسطورست كه ملك روم قومى را از عمالقه از بقاياى قوم عاد پيش كسرى انوشروان فرستاد و ايشان را جثّهاى بزرگ و قامتهاى بلند بود چنانچ بعضى مردم كه ايشان را خلقى عظيم مىباشد تشبيه ايشان بقوم عاد ميكنند و ميگويند كه مردم عادىاند چون آن طايفه عمالقه پيش انوشروان آمدند بر دست ايشان دير جص را در راه قم بنا نهاد و گويند كه اين دير پيشتر ازين زمان بزمانى بعيد بنا نهاده‌اند و الله اعلم ، و حدّ سيّم از ناحيت فراهان است آنجا كه ناحيت كرج است و گويند از آنجا كه جوسق ديزوآباد است از همدان ، و حدّ چهارم از ناحيت اصفهان تا وادى كه ميان قريه درام و جرقام و ميان قريه راوندست و الله تعالى اعلم ، ذكر برج قم كه طالع آنست و طول و عرض آن از اقليم ، برج قم جوزاست و هفتاد و پنج درجه و پانزده دقيقه طول آنست از مغرب و از مشرق صد و پنج درجه و دقايق عرض آن سى و چهار درجه و سى دقيقه و ناحيت قم از جمله بلدان جبل است از اقليم چهارم و بلاد جبل عبارت از همدان است و ماسيدان كه آن سيروانست و مهرجانفدق كه آن صيمره است و قم و ماه البصره كه آن نهاوندست و ماه الكوفه كه دينور است و قرميسين [ 2 ] و الله اعلم ، ذكر طرق قم چنين گويد برقى كه قم را شش راهست ، اوّل راه خراسان كه آن درب رى است ، دوّم راه ساوه و آوه كه آن راه مسجد جامع است ، سيّم راه همدان كه آن را سرداب گويند و آن هم در اين دربست و درب عبدويه

--> [ 1 ] - شايد ترجمة دير گچ باشد ، [ 2 ] - قرميسين كرمانشاه است ،