با اهل قم بقم بفرستادند تا ناظر و مشرف بود در آنچ اهل قم از آن شكايت ميكردند و باز بيند كه اين شكايت ازيشان بموقع است يا نه و اين در روزگار خلافت معتضد و ولايت وصيف بود پس بشر در ماه رجب سنه اربع و ثمانين و مأتين [ 1 ] بقم فرود آمد و عباس بن الفضل را نيز با وى عامل كرده بودند پس بشر را عامل قم گردانيد و بشر قم را مساحت كرد و به سهزار هزار درم و كسرى رفت آن بنوشت پس از آنك حصصى معافه و مسلَّمه كه در دستهاى مردم بود كه آن را مساحت نميكردند وضع كرد و معاف و مسلَّم داشت و اين مساحت معروفست بمساحت عبره ، مساحت هفتم مساحت يحيى بن اسحاق است و سبب درين مساحت آن بود كه ميان اسد بن جمهود عامل قم و ميانهء اهل قم خلافى واقع شد پس از اهل قم پنجاه مرد بعضى از عرب و بعضى از عجم به حضرت حامد بن عبّاس بن حسن رفتند و او به كرج بود و نيز گويند كه بهمدان بود و اين صورت در جمادى الاخرهء سنهء احدى و تسعين و مأتين [ 2 ] بود چون آن پنجاه مرد از قم به حضرت عامل رسيدند از اسد شكايت كردند و تظلم نمودند و التماس كردند كه عاملى عادل را بفرستد تا ضيعتهاى ايشان را بر وجه تعديل مساحت نمايد پس حضرت حامد اسد را از ايشان معزول كرد و يحيى بن اسحق را بعوض او بريشان عامل گردانيد پس اهل قم در صحبت يحيى در رجب هم ازين سال با قم معاودت نمودند و يحيى هم درين ماه بمساحت ابتدا كرد در محرم سنهء اثنتى و تسعين [ 3 ] در خلافت مكتفى و امارت عباس بن عمرو غنوى تمام كرد و فارغ شد و مال آن باندك چيزى كمتر از مساحت بشر رفع كرد و من نميدانم بچه سبب بود كه ذكر مال مساحت يحيى نكردند و مال مساحت بشر بن فرج ذكر كردند و مساحت بشر پيش از مساحت يحيى بود بمدّتى اما اين قدر معلوم است كه ارتفاع مساحت يحيى از ارتفاع مساحت بشر كمتر بود و الله اعلم ، مساحت هشتم مساحت ابو الحسين بن احمد الصيمرى [ 4 ] است و سبب اين مساحت آن بود كه محمد بن ادريس قمّى كاتب نامهء نوشت بعلى بن عيسى وزير در رفع ابى على احمد بن محمد بن رستم اصفهانى پس ابو على را معزول گردانيد و محمّد را بجاى او

--> [ 1 ] 284 هجرى ، [ 2 ] 291 هجرى ، [ 3 ] مقصود سال 292 است ، [ 4 ] خ ، ل : الضيمرى ،