حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )

6

تاريخ قم ( فارسي )

و مالهاى بسيار در آن صرف كرد و جويهاى آب بر خارج و داخل شهر روان گردانيد و پيشتر از آن آن مقدار آب كه بنجشكى [ 1 ] بدان سيراب گردد در مجموع شهر قم مقدور و يافت نميشد و بدشخوارى و مشقّت از جايهايى دور بكلفت ميكشيدند و چون مولانا مشار اليه اين آبها را در شهر روان گردانيد تمامى اهل شهر از زحمت آن خلاص يافتند و به سهولت و آسانى از در خانهاى خود به قدر احتياج برميداشتند ، ديگر از فضايل مولانا ادام الله قدرته آنك كتب بسيار و دفاين بىشمار و دواوين از انواع علوم و اصناف اشعار و فنون اخبار بر طلبه و اهل علم وقف فرمود تا مطالعهء آن مينمودند و از آن فوايد بر ميداشتند و نسخ بر ميداشتند و مينوشتند و پيشتر از و ساير وزرا و ملوك ما تقدّم كتب خود چنانچ ديگر جواهر و زواهر و نقره و طلا در خزينه مىنهادند و از مطالعهء آن طلبه و اهل علم محروم بودند تا عاقبت طعمه أرضه [ 2 ] و خاك ميگشتند و اين خصلت از بهترين و گزيده ترين و نيكوترين خصايل مولاناست كه هيچ وزيرى و اميرى و ملكى و سلطانى را اين توفيق دست نداده و بدان راه نيافته هداه الله الى جميع الخيرات . ديگر از خصايل پسنديده مولانا ادام الله بسطته آنك نفس و وجود خود را احياها الله بالسّرور از اخذ مالهاى مملكت محفوظ و مصون داشته و دست بدان نكشيده و چشم بر آن نگماشته و بحقّ و غير حقّ در مال هيچ آفريدهء تصرّف نكرده لا جرم چون خصايل حميده و فضايل پسنديده و سيرت عادله و پرهيزكارى و ترسكارى شعار و دثار او بوده در هر وقت و زمانى كه مملكت از صاحب الامر و خليفهء وقت به ديگرى منتقل شده مولانا مشار اليه موقّر و محترم بوده و بهيچوجه اختلال به حال او راه نيافته و چون اصناف امم ازو راضى شده و شاكر و خشنود بوده هيچ آفريده برفع او مشغول نشده لا جرم دولت او دايم و ثابت بوده بر خلاف ساير وزرا كه چون ايشان را حادثهء و واقعهء افتاده و معزولى دست داده از هر گوشهء دشمنى ديگر برفع و دفع او برخاسته بدين سيرت پسنديده مولانا ادام الله دولته در دلهاى مردم محبوب بوده و بهر زبانى ممدوح گشته و بدين جلايل جميله و خصايل حميده كه هيچ فردى از افراد مردم درين جهان برو سبقت نگرفته و پيش نشده نيكنامى

--> [ 1 ] - بِنْجِشْكْ بكسر اول و ثالث بمعني گنجشك است كه به عربى عصفور خوانند ( برهان قاطع ) . [ 2 ] - الأَرْضَة دويبة تاكل الخشب ، ج ، أرض ( المنجد ) ، كه در فارسى آن را موريانه نامند .