حمد الله مستوفي قزويني
527
تاريخ گزيده
خداوند ركن الدين خورشاه ابن علاء الدين محمد بن جلال الدين حسن نو مسلمان بن محمد ملحد بن حسن على ذكره السلام [ 1 ] كوره كيا بن محمد بزرگ اميد رودبارى بعد از پدر پادشاه شد . به جهت دفع تهمت و نسبت خون پدر با او [ 2 ] ، حسن مازندرانى را با فرزندان بقصاص پدر بكشت و لشكر بجنگ قلعهء شالرود [ 3 ] و خلخال فرستاد و مستخلص كرد و قتل عام رفت . چون يك سال در پادشاهى بماند ، هولاكوخان بجنگ او رفت . حرب عظيم كردند . چون خورشاه دانست كه طاقت مقاومت ندارد ، از قلعهء ميمون دز ، در سلخ شوال سنهء اربع و خمسين و ستمائة بيرون آمد و در خدمت هولاكوخان ايلى و مطاوعت نمود . هولاكوخان بفرمود تا قلاع ملاحده خراب كردند . در مدت يك ماه قرب پنجاه قلعهء حصين چون الموت و ميمون دز و لار و سروش [ 4 ] و سرخه [ 5 ] دزك و پيره [ 6 ] و بهرام [ 7 ] دز و آهن كوه [ 8 ] و خوران [ 9 ] و تاج [ 10 ] و شميران [ 11 ] و فردوس و منصوريه و غير آن مسخر شد و خراب كرد و از قلاع ملاحده در هيچ موضع آبادانى
--> [ 1 ] - نسخ : ابن كوره كيا ولى نبايد درست باشد چه كوره كيا همان لقب حسن است به زبان مردم قزوين . [ 2 ] - ر : بدوا . [ 3 ] - نسخ : شاهرود . [ 4 ] - در نسخ تماما به همين صورت ذكر شده است . ولى در صورت قراء رودبار و الموت و طالقان كه مرحوم قزوينى در جزو توضيحات و اضافات جلد سوم جهانگشا آورده چنين كلمهاى نيست و تنها در ص 393 ضمن صورت اسامى قرى و قصبات و مزارع بلوك رودبار نام قريه « سرشكين » ديده مىشود . [ 5 ] - ف : سرخه درك - ساير نسخ : سرخه دزك . در صورت تنظيمى مرحوم قزوينى به شكل « سرخه دزدك » آمده ( ج 3 جهانگشا ص 493 ) . [ 6 ] - ف : نيره - م : سوه - ر : - ق : نبيره - در همان صورت دو نام « پره » و « نستره » ممكن است با اين اسم تطبيق كند . [ 7 ] - چنين است در كليهء نسخ . در صورت مذكور ديده نشد . [ 8 ] - چنين است در كليهء متون . در صورت تنظيمى مرحوم قزوينى كلمه « آهن كلايه » ضمن اسامى « قرى و قصبات و مزارع طالقان » امكان دارد با اين نام تطبيق كند . [ 9 ] - ف ، م ، ر : صوران - ق : حوران - جهانگشا ج 3 ص 397 . [ 10 ] - م : تاح - ساير نسخ تاج - جهانگشا ص 393 . [ 11 ] - ف : شمشيران - م : شميران