چون از پيغام و نامه كار بر نيامد ، بمحاربه رفتند [ 1 ] و تا مدت ده سال با همديگر جنگ كردند [ 2 ] . ظفر و هزيمت مىبود [ 3 ] . تكشخان به دختر گورخان قراختاى وسيلت جست و خراج پذيرفت و لشكر بستد و بجنگ برادر آمد ، در سنهء ثمان و ستين و خمس مايه و مظفر شد . خوارزمشاهى به دو [ تعلق گرفت . ] [ 4 ] سلطان شاه در خراسان بر بعضى ولايات بتغلب حاكم شد . بيست و يك سال ديگر بزيست . ميان او و برادر ، درين مدت ، محاربات رفت و ظفر و هزيمت مىبود . عاقبت صلح كردند . سلطان شاه در سلخ رمضان سنهء تسع و ثمانين و خمس مايه در گذشت . كار به كلى [ 5 ] با تكشخان افتاد . خوارزمشاه تكشخان [ 6 ] ابن ايل ارسلان بن اتسز بن محمد بن نوشتكين ، بعد از انهزام برادر ، در ثانى عشرين [ 7 ] ربيع الاخر سنهء ثمان و ستين و خمس مايه ، بپادشاهى نشست . رشيد وطواط در تهنيتش گفت : جدت ورق زمانه از ظلم بشست * عدل پدرت شكستها كرد درست اى بر تو قباى سلطنت آمده چست * هان تا چكنى كه نوبت دولت تست چون سلطان شاه از جنگ او بگريخت ، پناه بمؤيد آيبه سنجرى [ 8 ] برد . مؤيد آيبه بمدد او بجنگ تكشخان رفت . مؤيد آيبه و ملكه تركان مادر سلطان شاه كشته شدند [ 9 ] . سلطان شاه پناه به دختر گورخان قراختاى بمرد و لشكر آورد .

--> [ 1 ] - ر ، ف ، م : انجاميد . [ 2 ] - ق : نمودند . [ 3 ] - ر : نميبود - ب : روى نمينمود . [ 4 ] - ر : باز گشت . [ 5 ] - ق : با پيش تكش - ر : ملكى . [ 6 ] - ب : يونس . [ 7 ] - ر . ساير نسخ : عشر - « تكش روز دوشنبه بيست و دوم ربيع الاخر سنهء ثمان و ستين و خمسمائه در خوارزم شد و بر تخت خوارزمشاهى نشست » ( جهانگشا ج 2 ص 18 - 17 ) . [ 8 ] - چون از غلامان سنجر بود او را سنجرى ميگفتند - « مؤيد آيبه كه از غلامان دار سنجرى بفروسيت و بدار ( ؟ ) از ديگر غلامان مستثنى و ممتاز بود ( ايضا ص 15 ) . اين همان كسيست كه سلطان محمود خان خواهرزادهء سنجر را ، كه بعد از سنجر امارت خراسان يافته بود ، كشت . [ 9 ] - مؤيد آى آبه در جنگ اسير شد و روز عرفهء سال 569 كشته شد . سلطان شاه و مادرش از اين حادثه بدر جستند و به دهستان « استراباد شمالى » رفتند . در اين جا بود كه ملكه تركان گرفتار و كشته شد .