[ مقدمه ] بسمه تعالى دورهء حكومت ايلخانان مغول در ايران يعنى سالهاى بين 656 ( فتح بغداد و استقرار هولاكو در ايران ) تا 736 ( مرگ ابو سعيد بهادر آخرين ايلخان مغول ) [ 1 ] از لحاظ ادبى و فرهنگى يكى از دوره هاى روشن حيات عقلى ايران است . درست است كه در نتيجهء حملهء خونين مغول و انهدام آثار تمدنى و فرهنگى ، سطح علم و معرفت در ايران تنزل كرد و تأليفات اغلب نويسندگان ايرانى دورهء مغول و بعد از آن از لحاظ ارزش هرگز بپاى آثار قبل از مغول نمىرسد و با آنكه معاصرين آن بليهء عظمى خود معتقد بودند كه هنر اكنون همه در خاك طلب بايد كرد * زانكه اندر دل خاكند همه باهنران [ 2 ] ولى مشعل نبوغ خلاقهء ايرانى ، حتى در برابر آن طوفان هولناك خاموش نشد و پس از يك چند كه گوئى نياكان مصيبتزدهء ما در برابر شدت حادثه دچار بهتزدگى شده بودند بار ديگر در رشته هاى مختلف شعر و ادب و تفسير و رياضيات استعداد خود را

--> [ 1 ] - پس از ابو سعيد بهادر كه در جوانى مرد ، شاهزادگان متعددى از سلالهء ايلخانان مغول در ايران هر يك چند صباحى حكومتى كردند و سكه‌اى زدند . ولى اينان چون مير نوروزى دوران كوتاهى بيشتر بر كار نبودند و آن هم در زير پنجهء امراى جاه طلبى چون امير على و امير شيخ حسن كوچك و امير شيخ حسن بزرگ و به همين جهت ديگر نميتوان آنان را ارزشى نهاد و تنها از اين ميان طغاتيمور خان نسبة قابل ذكر است كه تا 753 در خراسان بساط حكومتى داشت و آن نيز بدست خواجه يحيى سربدارى واژگون شد . [ 2 ] - جهانگشاى جوينى جلد اول ص 3 .