حمد الله مستوفي قزويني

413

تاريخ گزيده

و بلوچ جنگ كرد . دست چپ او را در آن جنگ بينداختند . چون صحت يافت ، پيش برادر رفت و از آنجا بخوزستان شد و مسخر كرد و ملك بصره و واسط مسلم گردانيد . مكتفى استدعاى حضور او كرد . در سنهء خمس و ثلاثين و ثلاثمائة برفت و ملك بغداد در ضبط آورد . امر و نهى بقول او بودى ، اما نام امير الامرائى بر برادر مهترش . در بغداد بيست و يك سال پادشاه بود : سه سال معاصر عماد الدوله و هجده [ 1 ] سال معاصر ركن الدوله . در ربيع الاول سنهء ست و خمسين و ثلاثمائة در گذشت . پنجاه و چهار سال عمر داشت . عضد الدوله ابو شجاع فنا خسرو بن ركن الدوله حسن بن بويه ، بعد از عمش ، به حكم وصيت در فارس ، در سنهء ثمان و ثلاثين و ثلاثمائة بپادشاهى نشست و مدت سى و چهار سال در پادشاهى بماند . مانند او هيچ پادشاه در ديالمه نبود و او خلاصهء آن دولت و زبدهء آن قوم بود . او را آثار عظيم باقيست . در ذكر مآثر او مجلدات پرداخته‌اند كه اين مختصر احتمال [ 2 ] آن نكند . در زمان او ، در سنهء ست و خمسين و ثلاثمائة ، و شمگير بن زيار بطبرستان در گذشت و ملك او بپسرش بهستون رسيد . عضد الدوله ، بعد از موت پدر ، در سنهء سبع و ستين و ثلاثمائة ، ببغداد رفت و با عمزادهء خود عز الدولهء بختيار جنگ كرد و او را بكشت و بغداد مستخلص كرد . در روز دخول او ببغداد ، خليفه باستقبال او بيرون آمد و هرگز خلفا هيچ پادشاهى را چندين تعظيم نداده بودند . عضد الدوله ، هفت جاى در پيش خليفه زمين بوس كرد . خليفه او را سر بلند گردانيد و در لقب تاج الدوله افزود . عضد الدوله در بغداد ضبطى هر چه تمامتر كرد و سياستى

--> [ 1 ] - ب : هشده [ 2 ] - احتمال به معناى تحمل در اشعار شيخ اجل سعدى هم بسيار آمده است : ترك احسان خواجه اوليتر كاحتمال جفاى بوابان