حمد الله مستوفي قزويني
401
تاريخ گزيده
شاه پناه با خال خود ، سلطان سنجر سلجوقى برد . سلطان او را بلشكر مدد كرد . او با برادر محاربات كرد . سلطان سنجر سلجوقى در عقب ، بمدد رسيد . بهرام شاه قوى حال شد . ارسلان شاه منهزم به لهاور گريخت . بهرام شاه بر غزنين مسلط شد . چون سلطان سنجر بازگشت ، ارسلان شاه بيامد و بهرام شاه را منهزم گردانيد . بهرام شاه پيش سلطان رفت و ديگر بار لشكر آورد و ارسلان شاه را بگرفت ، در سنهء اثنى عشر و خمسمائه و امان داد . بعد از آن چون در و فتنه ميديد بكشت . مدت پادشاهى ارسلان شاه سه سال بود . يمين الدوله بهرام شاه ابن مسعود بن ابراهيم بن مسعود بن محمود بن سبكتكين بعد از قهر برادر ، پادشاهى برو قرار يافت پادشاهى بزرگ منش ، عالى همت ، علم دوست ، عالمپرور بود . فضلاى جهان بنام او كتب ساختهاند : از جمله امام فاضل كامل [ نظام الدين ] [ 1 ] نصر الله ابن عبد الحميد كتاب كليله و دمنه بعبارتى كه اكنون مشهورست بنام او ساخت . زمان دولت او ، در آن ملك مايهء امن و امان و رخص و راحت بود . سى و دو سال پادشاهى كرد . در آخر دولت او علاء الدين حسين بن [ 2 ] حسين غورى برو خروج كرد . بهرام شاه [ منهزم ] [ 3 ] بهند رفت . علاء الدين حسين ، برادر خود را ، سيف الدين [ 4 ] سام ، در غزنين پادشاهى داد و خود به هرى رفت . بهرام شاه مراجعت كرد و با سيف الدوله [ 4 ] سام جنگ كرد . سام منهزم شد . جمعى تركمانان [ 5 ] او را گرفتند و بسلطان بهرام شاه سپردند . سلطان او را در شهر بر گاو [ بگردانيد ] [ 6 ] . اين خبر بعلاء الدين حسين رسيد . آهنگ جنگ بهرام شاه كرد پيش از رسيدن او ، بهرام شاه ، در سنهء اربع و اربعين و خمسمائه در گذشت [ 7 ] .
--> [ 1 ] - ق ، فقط [ 2 ] - در كليهء نسخ ، همه جا حسن آمده ، حال آنكه غلط است و صحيح حسين است يعنى ملك عز الدين حسين [ 3 ] - ب : ازو متوهم شد - ر : منهزم شد [ 4 ] - در نسخ ، بغلط همه جا سيف الدوله آمده [ 5 ] - م : تركان [ 6 ] - ب : بنشاند و بگردانيد [ 7 ] - اشتباه است . علاء الدين حسين كه از قتل ملك قطب الدين محمد و سيف الدين سورى برادران خود بدست بهرامشاه خشمگين بود ، بر سر او تاخت و در سه جنگ او را در هم شكسته او را بهند منهزم نمود ( 546 ) و بعد هفت شبانه روز بقتل و حرق غزنه پرداخت و اجساد جميع سلاطين غزنوى را ( جز اجساد محمود و مسعود و ابراهيم ) بيرون آورد و سوزاند و بدين علت جهانسوز لقب يافت . علاء الدين پس ازين فتوحات بدار الملك خود باز گشت و بهرامشاه درين موقع بغزنين مراجعت نمود و آنجا در گذشت ( سال 547 ه )