و ثلاثمائة در گذشت . سه سال و يازده ماه و پانزده روز [ 1 ] خلافت كرده بود . پنجاه و پنج سال عمر داشت . در غربى بغداد مدفون است . از پادشاهان جهان نصر بن احمد سامانى و عماد الدولهء ديلم با برادران ، معاصر او بودند و در عهد او در بغداد قحطى و وبائى عظيم بود ، چنان كه ميت بتكفين و تجهيز نمىرسيد . متقى راتب مطبخ كه از بيت المال بود ، در وجه اكفان موتى نهاد و از محصول املاك خود [ خرج ] [ 2 ] مىكرد . المستكفى بالله ابو القاسم عبد الله بن مكتفى بن معتضد بن مقتدر بن موفق بن متوكل بن معتصم بن هارون بن مهدى بن منصور بن محمد بن على بن عبد الله بن عباس ، سيزدهم است از عباس و بيست و دوم خليفه . بعد از عم زاده در مسند خلافت نشست و در چهل و يك سالگى او را امام الحق لقب نهادند . جهت آنكه در بنى عباس هيچ خليفه بعد ازو و ابو - دوانيق ، بعد از اربعين بخلافت ننشست . سخنان جزل دارد و من كلامه : تقوى الله خير عتاد و العدل فى الرعية يعمر البلاد . من اعتنى بترفيه جسمه فقد تعرض لخمول اسمه . من شغل نفسه بتثرية المال فقد تعجل لنفسه الوبال قبل المال . و من اشعاره : شعر فكم عثرة لى باللسان عثرتها * تفرق من بعد اجتماع لها شملى يصاب الفتى من عثرة بلسانها * و ليس يصاب المرء من عثرة الرجل در عهد او توزون امير الامرا كور شد و بكورى بمرد . خداى تعالى داد متقى ازو بستد . بعد از توزون ديالمه در بغداد امير الامرا شدند و خليفه معز الدوله احمد بن بويه را دعوت كرد و ميان او و ابن حمدان محاربات رفت . چهار ماه بدان حرب مشغول بودند . حوالى بغداد در آن جنگ خراب شد . عاقبت ابن حمدان منهزم شد . معز الدوله در عدل و داد كوشيد و خرابيها آبادان كرد و در عمارت شهرها و بقعها سعيهاء بليغ نمود ، پس بتصور آنكه ، خليفه روزبهان بن خورشيد ديلم را امير الامرا خواهد كرد ، خليفه را

--> [ 1 ] - ابن الاثير : ثلاث سنين و خمسة اشهر و ثمانية عشر يوما [ 2 ] - ب : خرج خويشتن