و قلت لها ان المنايا سبيلنا * فمن لم يمت فى يومه مات فى غد بفرمان متوكل مردم اديان ديگر را غيار بر دوختند . پيش ازو رسم غيار نبود . بعهد او زيد بن احمد الباقرى العلوى خروج كرد . جمعى كه با او هم عهد و سوگند بودند ازو برگشتند و او در جنگ بر دست لشكر متوكل گرفتار شد . متوكل را پنج پسر بود . منتصر را وليعهد كرده بود و بعد ازو معتز را و پس ازو مؤيد را و معتمد و موفق را در آن حال در مرتبه‌اى نياورد . خداى تعالى چنان خواست كه منتصر و معتز زيادت خلافتى نكردند و مؤيد بخلافت نرسيد و معتمد كه در حساب نبود بيست سال خلافت كرد و آثار پسنديده گذاشت و موفق را خلافت در نسل بماند ، تا همگنان را معلوم گردد كه كارها آنچنان باشد كه خدا خواهد نه آنكه خلق انديشد . يفعل الله ما يشاء و يحكم ما يريد . متوكل بخواب ديد كه دابه‌اى با او سخن مىگفت : از معبر تعبير پرسيد . بر خاطر معبر گذشت كه * ( وَإِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً من الأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ 27 : 82 ) * [ 1 ] . اما اين تعبير نكرد و گفت خير باشد . و قاضى نصيبين بخواب ديد كه شخصى اين ابيات بر او مىخواند . شعر يا نائم العين فى جثمان يقظان * اما لعينك لا تبكى ببهتان اما رأيت صروف الدهر ما فعلت * بالهاشمى و بالفتح بن خاقان درين شب متوكل و فتح بن خاقان را كشته بودند . متوكل چهارده سال و نه ماه و نه روز خلافت كرد و در منتصف شوال سنهء سبع و اربعين و مأتين ، بارشاد پسرش به [ جعفرى سامره ] [ 2 ] بر دست غلامان كشته شد و هم آنجا مدفونست . عمرش چهل و دو سال .

--> [ 1 ] - قرآن كريم ، سورة النمل 82 [ 2 ] - م : بكوشك جعفرى . يعقوبى : انتقل المتوكل الى موضع يقال له الماخوزه على ثلاثة فراسخ من قصر سر من راى و بنى هناك مدينة سماها الجعفريه . . . ايضا : دفن فى قصره المعروف بجعفرى الذى كان سماه الماحوزه ابن الاثير در حوادث سال 245 : امر المتوكل ببناء الماخوزه و سماها الجعفرية . . . انفق عليها فيما قيل اكثر من الفى الف دينار و كان يسميها هو و اصحابه « المتوكلية » و بنى فيها قصرا سماه لؤلؤ لم ير مثله فى علوه » . در كتاب البدايه و النهاية و تاريخ طبرى اين اسم ماحوزه آمده ، در ياقوت ماخوره .