حمد الله مستوفي قزويني

مقدمة 9

تاريخ گزيده

و بد منصب بوده بطوريكه بر اثر ظلم فراوان وى ، مردم روم ( آسياى صغير ) در همان چند ماهه حكومت او بجان آمدند [ 1 ] تا به جائى كه سلطان ولد فرزند مولانا جلال الدين او را نفرين كرده [ 2 ] و او همانطور كه صاحب تاريخ گزيده در طى تاريخ ارغون خان نوشته ، بر اثر معارضه با سعد الدوله يهودى وزير كشته شده است . مستوفى بسه برادر خود نيز اشاره مىكند : اول زين الدين محمد بن تاج الدين ابو بكر كه « مدتى متصدى اشغال خطير » و در آخر عمر « نائب ديوان وزارت » بوده و « خواجه رشيد الدين به دو اعتقادى نيكو داشته است » [ 3 ] دوم امين الدين نصر الله كه ممدوح شاعرى بنام فاخته كاشى بوده و آن شاعر كتابى بنام نصايح الاولاد در مدح وى پرداخته بود [ 4 ] . مستوفى از و بعنوان « برادرم مرحوم امين الدين نصر الله » ياد مىكند و اين مىرساند كه وى قبل از سال 730 يعنى سال تأليف تاريخ گزيده در گذشته است . سوم فخر الدين فتح الله [ 5 ] كه مستوفى دربارهء او نوشته است : « برادرم طال عمره غزليات نيكو دارد » و غزلى از و در جواب او حدى نقل كرده است . [ 6 ] اما راجع به شخص حمد الله مستوفى ، تنها مىدانيم كه از ابتداى جوانى بر سيرهء آباء و اجدادى « بشيوهء عمل پيشگى » يعنى خدمات دولتى اشتغال ورزيده [ 7 ] و چند بار جامع الحساب ممالك نوشته [ 8 ] و سفرهاى متعدد به تبريز و بغداد و شيراز و اصفهان نموده [ 9 ] و مدتى نيز در بغداد سمت « تقدير اموال [ 10 ] » داشته و مهمترين مشاغل وى حكومت « تومان قزوين و ابهر و زنجان و طارمين » بوده است و اين حكومت وى در سال 711 صورت گرفته [ 11 ] يعنى همان سالى كه سعد الدين آوجى وزير بقتل رسيده و

--> [ 1 ] - تاريخ آل سلجوق در آناطولى ص 72 [ 2 ] - ايضا ص 76 [ 3 ] - كتاب حاضر ص 812 [ 4 ] - ايضا ص 744 [ 5 ] - مرحوم عباس اقبال اسم او را فخر الدين احمد نوشته ص 522 [ 6 ] - متن كتاب حاضر 745 - 744 [ 7 ] - نزهة القلوب چاپ تهران ص 23 مقدمه [ 8 ] - ايضا ص 27 . [ 9 ] - ايضا ص 23 [ 10 ] - ايضا ص 30 [ 11 ] - متن كتاب تاريخ گزيده و ص 523 تاريخ مغول مرحوم اقبال .