حمد الله مستوفي قزويني

94

تاريخ گزيده

بشكافت و شهر از آن شكل بگردانيد . مدت پادشاهى گشتاسف صد و بيست سال . از سخنان گشتاسف بود : هر كه بنام فريفته شود بنان درماند [ و هر كه بنان فريفته شود ، بجان درماند ] [ 1 ] . بهمن ابن اسفنديار بن گشتاسف بن لهراسف بن اروند شاه بن كى پشن بن كيقباد ، به حكم وصيت نيا پادشاه شد و بكين پدر بجنگ خاندان رستم زال رفت و فرامرز بن رستم را بكشت و زال زر را محبوس گردانيد ، پس خلاص داد [ و رستم در آن حال در چاه بمكر برادر مجروح شده بود ] [ 2 ] . فارسيان او را [ اردشير ] [ 3 ] دراز دست [ خوانند ] [ 4 ] . جهت آنكه ولايات بسيار در حكم خود آورد . از آثار او بند كوار فارس و آباد اردشير به يمن . [ 5 ] اكنون آن را تماشا مىخوانند و [ ميشان ] [ 6 ] بحدود بصره و [ نسا در ولايت بم كرمان ] [ 7 ] و سه [ آتش خانه ] [ 8 ] به عراق يكى به [ ماربين ] [ 9 ] اصفهان [ و يكى به برخوار اصفهان ] [ 10 ] و يكى به [ اردستان ] [ 11 ] و در كتب بنى اسرائيل نام او كورش ملك آمده است . او را پسرى

--> [ 1 ] - در ، ف نيست [ 2 ] - فقط در ، م و حاشيهء ر . [ 3 ] - ف : زرادشت اردشير [ 4 ] - ر ، م ، ك . گفتند . [ 5 ] - تصحيح قياسى از طبرى ج 1 ص 405 . ق : بادار اردشير - ف ، ب : باذار در يمن ؟ ؟ ؟ - م : بازار اردشير - ر : باد اردشير [ 6 ] - ك : ميسان - ف : ميسا - ر : نيستان [ 7 ] - فقط در ، ب و ف [ 8 ] - ف ، ر ، م : آتشكده [ 9 ] - ك . ماسين - ر : بفارس - ف : بشارس - ب : بارس [ 10 ] - ف ، ب : پر خوار - م : مرحوان - ر : نيز در جوار [ 11 ] - چنان كه ملاحظه مىشود ، نسخ مغشوش است . عين عبارت حمزه اصفهانى كه مأخذ مولف تاريخ گزيده است چنين است : و بنى بارض السواد مدينة و سماها باسمه « آباد اردشير » و هى مسماة بالنبطيه « همانيا » و هى فى طسوج الزاب الاعلى و بنى بارض ميسان مدينة سماها ايضا باسمه « بهمن اردشير » . . . و نصب باصفهان فى يوم واحد ثلاث نيران واحدة مع طلوع الشمس و واحدة مع انتصابها فى وسط السماء و واحدة مع غروب الشمس منها نار شهر اردشير المنصوبة فى جانب قلعة مارين ( ماربين ؟ ) فشهر اسم للشفق و اردشير اسم بهمن و الثانى نار ذروان اردشير المنصوبة فى قرية دارك من رستاق خوار و الثالثة نار مهر اردشير المنصوبة بقريهء اردستان منها » .