ملا حبيب الله الشريف الكاشاني

45

توضيح البيان في تسهيل الأوزان

ميزان حاصل كه در تحت خط ثبت شده است نيز دو است و اين قاعده كه ذكر شد در جمع صحاح است امّا جمع كسور پس طريقه اش آنست كه اگر كسور از يك جنس باشند مثل خمس و خمس و سدس و سدس و هكذا صورت اين كسور را جمع مىنماييم پس ملاحظه مخرج كسر را مىكنيم پس اگر حاصل جمع صور كسور كمتر باشد از مخرج به مخرج نسبت مىدهيم همان نسبت حاصل جمع است و اگر زيادتر يا مساوى باشد بر مخرج قسمت مىنماييم همان خارج قسمت عدد صحيح مىشود و باقي از قسمت را به مخرج نسبت مىدهيم و آن كسر مىشود پس حاصل جمع همان خارج قسمت است با حاصل نسبت مثلا خواستيم حاصل جمع يك ثلث با دو ثلث را بدانيم صورت كسرين سه است و مخرج نيز سه است قسمت سه بر سه حاصلش يك عدد كامل صحيح است خواستيم حاصل جمع سه ثلث با چهار ثلث را بدانيم جمع صورت كسرين كرديم هفت شد و از مخرج كه سه باشد زيادتر شد پس هفت را سه قسمت كرديم پس اكثر عددي كه مىشود در مقسوم عليه