ملا حبيب الله الشريف الكاشاني

35

توضيح البيان في تسهيل الأوزان

در ان ضرب كرديم ربع هشت شد كه دو باشد پس مقسوم عليه را بر ان ضرب كرديم ثمن هشت شد كه يك عدد باشد و چون حاصل اول زيادتر بود از حاصل دويم لهذا حاصل اول را بر دويم قسمت كرديم دو خارج قسمت شد مثال اخر در قسمت كردن دو و پنج سدس بر سه ربع مخرج مشترك دوازده است دو را در ان ضرب كرديم بيست و چهار شد و پنج سدس آن را كه ده باشد بان افزوديم سى و چهار شد و چون سه ربع دوازده نه بود پس حاصل اول كه سى و چهار باشد در آن قسمت سه صحيح و هفت تسع خارج شد و اگر احد المقسومين خاصّه كسر باشد همان مخرج موجود را بايد گرفت ديگر مخرج مشتركى نيست پس هر يك از مقسوم و مقسوم عليه را در ان ضرب كن و كما فى السابق عمل نما مثلا سه ربع را بر دو قسمت مىنمايي سه ربع در مخرجش كه چهار باشد ضرب مىشود سه حاصل مىشود پس دو را كه مقسوم عليه است در ان ضرب نما هشت مىشود و چون زيادتر است از حاصل اول پس حاصل اول را به حاصل دويّم