ملا حبيب الله الشريف الكاشاني
21
توضيح البيان في تسهيل الأوزان
از آحاد كه ممكن است ضرب كردن آن در سه كه مقسوم عليه است و كم كردن حاصل را از مقسوم همان شش است اگر چه پنج و چهار نيز مثلا ممكن است لكن شش اكثر است و هفت را كه ضرب در سه كني بيست و يك مىشود و از بيست ناقص نمىشود لهذا شش متعين است و لكن چون شش را در سه ضرب كرديم هيجده شد و او كمتر است از بيست به دو عدد و دو عدد كمتر است از مقسوم عليه و نسبت دو و سه به ثلث است به اين معنى كه دو دو ثلث سه است پس خارج قسمت شش مىشود با دو ثلث يعني چون بيست را بر سه قسمت كردي هر قسمتي شش عدد كامل مىشود با دو ثلث از يك عدد و چون سه شش را با شش ثلث كه دو عدد كامل است جمع كردي بيست عدد حاصل مىشود و بالجمله چون دانستي كه چگونه اخذ عدد ثالث نمائي پس اكنون بدان كه چون مراتب مقسوم متعدد شد و به همان نحو كه دانستى ثبت نمودي ثبت نما همان عدد ثالث را كه نامش خارج قسمت گذاشتيم بر فوق آن خط عرضي كه بر زبر مقسوم كشيده است در برابر اول مرتبه از مراتب مقسوم عليه پس ضرب نما آن عدد را