ملا حبيب الله الشريف الكاشاني

13

توضيح البيان في تسهيل الأوزان

شكل است عددى ندارد لهذا در تحت شكل صفرى نوشتيم و چون دو مرتبه خالى بود دو صفر نوشته شد پس جمع ميانه چهار و هشت شد دوازده حاصل آمد دو را نوشتيم و عشراتش را يك فرض كرده و به مرتبه بعد افزوديم سه شد و سه را با چهار و چهار جمع كرديم يازده شد يك را نوشتيم و ده را يك فرض كرده به مرتبه بعد افزوديم سه شد ثبت كرديم پس حاصل سى و يك هزار و دويست شد و امتحان اين عمل بضرب ميزان مضروب در ميزان مضروب فيه است و بعد ملاحظه مىشود پس اگر ميزان حاصل ضرب احد الميزانين مخالف شد با ميزان خارج ضرب عمل خطاست مثلا در شكل اول ميزان مضروب بعد از اسقاط نه نه سه عدد است و ميزان مضروب فيه دو است و از ضرب دو در سه شش حاصل است و ميزان خارج ضرب نيز شش است و در شكل دويم نيز ميزان مضروب سه است و ميزان مضروب فيه دو است حاصل ضرب سه در دو موافق است