ملا حبيب الله الشريف الكاشاني

6

توضيح البيان في تسهيل الأوزان

بيست و دو شد چون دوازده از ده زيادتر بود به عشرات بسط شد صد و بيست حاصل آمد پس ملاحظه مىشود عدد آحاد مثل هشت در مثال مذكور مىبينيم كه چند عدد مىخواهد تا ده بشود پس ضرب مىشود در آن چه با عشرات از عدد مفرد پس حاصل ضرب از مجموع مضروبين و مبسوط كم مىشود مثلا هشت دو مىخواست تا ده شود و با چهارده چهار عدد بود از عدد مفرد ضرب كرديم دو را در چهار و هشت را كه حاصل ضرب بود از 12 كم كرديم و بدان كه ضرب [ عدد صحيح در عدد صحيح ] بر سه قسم است اوّل ضرب مفرد در مفرد مثل ضرب پنج در شش و ضرب پنجاه در شصت و صد در نود دويّم ضرب مفرد در مركب مثل هفت در پانزده و ضرب بيست در بيست و پنج و اين منحل به دو ضرب است ضرب بيست مثلا در بيست و ضرب بيست در پنج سيم ضرب مركب در مركب مثل ضرب پانزده در شانزده و پانصد در هفتصد و قاعده اين ضرب آنست كه راجع نمائى مركب را به مفرد و هر يك از مفردات را در ديگرى