زمين را كه كانون زندگى انسان است به وسيلهء جو محيط بر آن از برخورد هزاران شهاب پراكنده در فضا در روز وشب كه با برخورد به آن بخار مى شوند ، مصونيت بخشيده است . فاصلهء خورشيد را با زمين طورى قرار داده كه از نظر نور وحرارت شرايط تربيت معادن ونباتات وحيوان وانسان به بهترين وجهي مهيا شود . حركت وضعي وانتقالى زمين به گونه اى حساب شده كه هر آنى در قسمت عمده ء كره ء زمين ، طلوع وغروب وروز وشب موجود باشد ، وبه طلوع آفتاب از نور وحرارت خورشيد كانون زندگى گرم وروشن ، وفعاليت براي معاش شروع شود ، وبه غروب آفتاب ظلمت شب كه مايهء آرامش وسكونى كه لازمهء ادامهء حيات وتجديد نشاط است خيمه زند ، تا از تداوم تابش خورشيد وانقطاع كلى آن نظام حيات مختل نشود ( وهو الذي جعل اليل والنهار خلفة لمن أراد أن يذكر ) ( 1 ) ، ( ومن رحمته جعل لكم اليل والنهار لتسكنوا فيه ولتبتغوا من فضله ) ( 2 ) ، ( قل أرءيتم إن جعل الله عليكم اليل سرمدا إلى يوم القيمة من إله غير الله يأتيكم بضياء أفلا تسمعون ) . ( 3 ) نور وظلمت وروز وشب با نهايت تضاد وتعاند دست به دست يكديگر داده وبراي انجام يك هدف كار مى كنند ، واز طرفي به وسيلهء روز آنچه در زمين است وبه وسيلهء شب آنچه در آسمان است در برابر ديد آدمي گذاشته مى شود تا در شبانه روز ملك وملكوت آسمان وزمين در معرض ديد بصر وبصيرت آدمي باشد . وشب وروز كتاب وجود را براي انسان ورق مى زند تا آيات خدا را در صفحهء زمين وآسمان بخواند ( أو لم ينظروا في ملكوت السماوات والأرض وما

--> 1 . سوره ء فرقان ، آيهء 62 ( واوست آن كه گردانيد شب وروز را جايگزين همديگر براي آن كس كه بخواهد متذكر شود ) 2 . سوره ء قصص ، آيهء 73 ( واز رحمتش قرار داد براي شما شب وروز را براي اين كه آرامش بگيريد واز فضل أو طلب كنيد ) 3 . سوره ء قصص ، آيهء 71 ( بگو آيا ديده أيد اگر بگرداند خدا بر شما شب را هميشگى تا روز قيامت ، كيست خدايى غير از الله كه روشنايى بياورد براي شما ، آيا پس چرا نمىشنويد ؟ )