نده كه مردمان بر آن بگذرند . برخيز كه تو را نصيحت كردم وورد مرا بر من فاسد مكن ، كه من به خود مشغولم والسلام على من اتبع الهدى . ( 1 ) شرح اين آيات وروايات در اين مختصر نمى گنجد ، كه فهم هر آية اى از آن آيات وهر جمله اى از اين روايات نيازمند به بحث مفصلى است ، وبه آنچه بيان شد اكتفا مى شود . در خاتمه توجه به دو نكته لازم است : 1 - تعبد در دين : ملاحظهء أصول وفروع دين اسلام ، وتفكر در عبادات ومعاملات ، وتأمل در سياسات اين دين در تدبير نفس ومنزل ومدينه ، وتدبر در آداب اين دين در مستحبات ومكروهات ، مبين حكمت بالغه در اين مقررات است ، واين امريست طبيعي كه درك حكمت تمام احكام بلكه درك تمام حكمت هر حكمي در ديني كه برنامهء سعادت انسان در تمام عوالم زندگى اوست ميسر نيست ، مگر براي كسى كه محيط بر آن عوالم وحوايج انسان در آنها وطرق تأمين آن حوايج باشد ، وندانستن حكمت حكمي دليل عدم حكمت در آن حكم نيست . وهمچنان كه كتاب خلقت وتكوين محكمات ومتشابهاتى دارد ، كتاب تشريع هم محكمات ومتشابهاتى دارد ، ودر اثر وجود متشابهات نبايد از محكمات دست برداشت ، وهمچنين نبايد وجود متشابهات را در نظام خلقت ودين عبث وبيهوده پنداشت ( والراسخون في العلم يقولون ءامنا به كل من عند ربنا ) . ( 2 ) وبايد دانست كه حيات دنيوي انسان نسبت به آخرت به منزلهء حيات جنين در رحم است ، كه در آن جا قوا واعضايى به أو داده مى شود ، وجنين هر چند

--> 1 . بحار الأنوار ، جلد 1 ، صفحهء 224 2 . سوره ء آل عمران ، آيهء 7 ( كساني كه در علم رسوخ دارند ، مى گويند : ايمان آورديم به أو ، همهء آنها از نزد پروردگار ماست )