( مسأله 2085 ) : در چيزهائى كه با وزن يا پيمانه فروخته مىشوند ، اگر چيزى را كه مىفروشد ، وعوضى را كه مىگيرد ، از يك جنس نباشد ، ومعامله نقدي باشد ، زيادى گرفتن اشكال ندارد ، ولى اگر معامله با مدت باشد ، محل اشكال است ، پس اگر يك من برنج را به دو من گندم تا يك ماه بفروشد ، صحت معامله خالى از اشكال نيست . ( مسأله 2086 ) : اگر ميوه رسيده را با ميوه نارس آن معامله كند ، نمىتواند زيادى بگيرد ، ومشهور فرموده‌اند جنسي را كه مىفروشد ، وعوضى را كه مىگيرد ، اگر از يك چيز عمل آمده باشد ، بايد در معامله زيادى نگيرد ، مثلا اگر يك من روغن گاو بفروشد ودر عوض آن يك من ونيم پنير گاو بگيرد . ربا وحرام است ولى كليت اين حكم محل اشكال است . ( مسأله 2087 ) : جو وگندم در ربا يك جنس حساب مىشود ، پس اگر مثلا يك من گندم بدهد ويك من وپنج سير جو بگيرد . ربا وحرام است ونيز اگر مثلا ده من جو بخرد كه سر خرمن ده من گندم بدهد ، چون جو را نقد گرفته وبعد از مدتي گندم را مىدهد ، مثل آنست كه زيادى گرفته وحرام مىباشد . ( مسأله 2088 ) : پدر وفرزند وزن وشوهر مىتوانند از يكديگر ربا بگيرند ، وهمچنين مسلمان مىتواند از كافرى كه در پناه اسلام نيست ربا بگيرد ، ولى معامله ربا با كافرى كه در پناه اسلام هست حرام است ، البتة پس از انجام معامله اگر ربا دادن در شريعت أو جائز باشد ، مىتواند از أو ربا بگيرد . شرائط فروشنده وخريدار ( مسأله 2089 ) : براي فروشنده وخريدار شش چيز شرط است :