گذشت تا خمس أو را نداده است وقصد دادن خمس را ندارد ، نمىتواند در آن مال تصرف كند ، بلكه بنابر احتياط واجب اگر قصد دادن خمس را هم داشته باشد نيز چنين است . ( مسأله 1799 ) : كسى كه خمس بدهكار است نمىتواند آن را بذمه بگيرد ، يعنى خود را بدهكار أهل خمس بداند ودر تمام مال تصرف كند ، وچنانچه تصرف كند وآن مال تلف شود ، بايد خمس آن را بدهد . ( مسأله 1800 ) : كسى كه خمس بدهكار است ، اگر با حاكم شرع مصالحه كند ، وخمس را بذمه بگيرد ، مىتواند در تمام مال تصرف نمايد وبعد از مصالحه ، منافعى كه از آن بدست مىآيد مال خود است . ( مسأله 1801 ) : كسى كه با ديگرى شريك است ، اگر خمس منافع خود را بدهد وشريك أو ندهد ودر سال بعد از مالي كه خمسش را نداده براي سرمايه شركت بگذارد ، آن كس چنانچه مسلمان اثنا عشرى باشد ، مىتواند در آن مال تصرف كند . ( مسأله 1802 ) : اگر بچه صغير سرمايه‌اى داشته باشد ، واز آن منافعى بدست آيد ، بنابر أقوى خمس به آن تعلق مىگيرد ، وبر ولى صغير واجب است كه خمس آن را بدهد وچنانچه نداد ، بر صغير پس از بلوغ واجب است كه خود خمس آن را بدهد . ( مسأله 1803 ) : كسى كه مالي از ديگرى بدست آورد وشك نمايد خمس آن را داده يا نه ، مىتواند در آن مال تصرف نمايد ، بلكه اگر يقين هم داشته باشد ، كه خمس آن را نداده اگر مسلمان اثنا عشرى باشد ، مىتواند در آن تصرف نمايد . ( مسأله 1804 ) : اگر كسى از منافع كسب خود در أثناء سال ملكي بخرد كه از لوازم ومخارج ساليانه‌اش حساب نشود واجب است بعد از تمامى