( مسأله 1699 ) : مضمضه زياد براي روزه‌دار مكروه است واگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر آنست كه سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد . ( مسأله 1700 ) : اگر انسان بداند ، يا احتمال بدهد كه بواسطة مضمضه بي اختيار آب وارد گلويش مىشود ، نبايد مضمضه كند ، وهمچنين است بنابر احتياط لازم اگر بداند كه از روى فراموشى آب وارد گلويش مىشود . ( مسأله 1701 ) : اگر در ماه رمضان ، بعد از تحقيق ، براي أو معلوم نشود كه صبح شده ، وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، قضا لازم نيست . ( مسأله 1702 ) : اگر انسان شك كند كه مغرب شده يا نه ، نمىتواند افطار كند ، ولى اگر شك كند كه صبح شده يا نه ، پيش از تحقيق هم مىتواند كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد . احكام روزه قضا ( مسأله 1703 ) : اگر ديوانه عاقل شود ، واجب نيست روزه‌هاى وقتي را كه ديوانه بوده قضا نمايد . ( مسأله 1704 ) : اگر كافر مسلمان شود ، واجب نيست روزه‌هاى وقتي را كه كافر بوده قضا نمايد ، ولى اگر مسلمانى كافر شود ودوباره مسلمان گردد ، روزه‌هاى وقتي را كه كافر بوده بايد قضا نمايد . ( مسأله 1705 ) : روزه‌اى كه از انسان بواسطة مستى فوت شده ، بايد قضا نمايد ، اگر چه چيزى را كه بواسطة آن مست شده ، براي معالجه خورده باشد .