ديگر ثمر مىدهند و هزينهء زيادى هم دارند ، اين شخص مبلغى بيش از يك ميليون تومان صرف آن نموده است . وى تا كنون حساب سال نداشته ، ولى در حال حاضر كه تصميم گرفته براى اداى خمس ، اموالش را حساب كند ، مىبيند كه قيمت چاه و زمين و باغ بر اثر تورّم ، معادل چندين برابر هزينه اوليه شده است ، بنا بر اين اگر مكلَّف به پرداخت خمس قيمت فعلى آنها شود ، توانائى آن را ندارد و اگر مكلَّف به دادن خمس از عين زمين و باغ و غير آن شود ، در مضيقه و سختى مىافتد ، زيرا خود را به زحمت انداخته و به اميد استفاده از ثمرات آن براى تأمين مخارج زندگى خود و خانواده‌اش متحمل هزينه ها و مشكلاتى شده است ، تكليف او نسبت به خمس اموالش چيست ؟ چگونه خمس خود را حساب كند تا به راحتى بتواند آن را بپردازد ؟ ج : زمين مواتى را كه به قصد تبديل آن به باغ ميوه احياء نمود ، بعد از كم كردن مخارج احياى آن ، خمس دارد ، و مخير است كه خمس زمين را از عين آن بدهد و يا از قيمت فعلى آن . و همچنين چاه ، لولهء آب ، پمپ آب ، نهالها و كاشت و پرورش آن و مانند آن ، به قيمت عادلانهء فعلى خمس دارد ، و اگر پرداخت يكبارهء خمس براى او مقدور نيست ، مىتواند بعد از دستگردان با يكى از وكلاى ما ، آن را به تدريج و به نحوى كه برايش از لحاظ مقدار و مدّت ممكن است ، بپردازد . س 969 : شخصى حساب سال براى خمس نداشته و اكنون تصميم گرفته است كه حساب سال داشته باشد ، وى كه از ابتداى ازدواج تا به حال بدهكار بوده است ، خمس خود را چگونه محاسبه كند ؟ ج : اگر از گذشته تا به حال درآمدى بيشتر از مخارج زندگى نداشته ، نسبت به گذشته چيزى بر عهدهء او نيست . س 970 : منافع و محصولات زمين و اموال موقوفه ، از جهت خمس و زكات چه حكمى دارد ؟ ج : اعيان موقوفه مطلقاً خمس ندارد ، حتى اگر وقف خاص باشد ، ثمره و نماء آن هم مطلقاً خمس ندارد ، و به نماء وقف عام قبل از قبض توسط موقوف عليه زكات تعلق نمىگيرد ، ولى بعد از قبض ، پرداخت زكات آنچه از نماء وقف كه قبض شده ، در صورتى كه واجد شرائط وجوب زكات باشد ، واجب است ، و در نماء وقف خاص هم اگر سهم هر يك از موقوف عليه به حد نصاب برسد ، زكات واجب است . س 971 : آيا سهم سادات " كثرهم الله تعالى " و سهم امام " عليه السلام " به منفعت كسب كودكان تعلق مىگيرد ؟ ج : بنا بر احتياط بر آنان واجب است كه بعد از رسيدن به سن بلوغ خمس منفعت كسب خود را كه قبل از بلوغ به دست آورده‌اند و تا زمان بلوغ بر ملك ايشان باقى مانده است ، بپردازند . س 972 : آيا به ابزارى كه در كار و كسب استفاده مىشود ، خمس تعلق مىگيرد ؟ ج : ابزار و آلات كسب ، حكم سرمايه را دارد كه اگر از درآمد كسب تهيّه شود ، خمس دارد . س 973 : چند سال قبل مبلغى را جهت ثبت نام براى رفتن به حجّ به بانك واريز كرديم ، ولى تا كنون موفق به تشرف نشده‌ايم و نمىدانيم كه آيا خمس آن را پرداخته‌ايم يا خير ، آيا در حال