عمل نمايد ، و اگر نتواند ظنّ بدست آورد كافى است نماز را به هر جهتى كه احتمال مىدهد قبله در آن باشد ، بجاى آورد . گرچه احوط آن است كه نماز را به چهار جهت بجاى آورد . اين در جايى است كه بتواند با شناخت قبله رو به قبله باشد و اگر جز در تكبيرة الاحرام نتواند ، بدان اكتفا كند و اگر اصلًا نتواند ، شرط استقبال ساقط مىشود . و جايز است انسان قبل از وقت نماز اختياراً با هواپيما مسافرت كند هر چند بداند در هواپيما ناچار به نماز فاقد شرط استقبال و استقرار خواهد شد . مسأله 83 اگر شخص سوار هواپيمايى شود كه سرعت آن برابر سرعت حركت زمين باشد و از شرق به غرب حركت كند و مدتى به گردِ زمين بچرخد ، احتياط واجب آن است كه در هر بيست و چهار ساعت ، نمازهاى پنجگانه را به نيّت قربت مطلق بجاى آورد . ليكن روزه را بايد قضا كند . و اگر سرعت هواپيما دو برابر سرعت حركت زمين باشد ، طبيعتاً هر دوازده ساعت يك بار به گرد زمين خواهد چرخيد ، و در بيست و چهار ساعت دوبار فجر و زوال و غروب خواهد داشت . و احتياط واجب آن است كه با هر فجر نماز صبح و پس از هر زوال نمازهاى ظهر و عصر و پس از هر غروب ، نمازهاى مغرب و عشا را بجاى آورد . و اگر با سرعت بالايى به گرد زمين بچرخد و مثلًا هر سه ساعت يا كمتر يك بار زمين را دور بزند ، به هنگام هر فجر و زوال و غروب ، نماز واجب نيست و احتياط واجب آن است كه در هر بيست و چهار ساعت ، به نيّت قربت مطلق ، نمازهاى پنجگانه را بجاى آورد ، با اين ملاحظه كه نماز صبح را ميان طلوع فجر و آفتاب و نمازهاى ظهر و عصر را ميان زوال و غروب و نمازهاى مغرب و عشا را ميان غروب و نيمهء شب بجاى آورد . از اين مسأله ، روشن مىشود كه اگر سرعت آن برابر سرعت حركت زمين است و از مغرب به مشرق مىرود بايد نمازهاى پنجگانه را در اوقات خود بجاى آورد . و همچنين اگر سرعت آن كمتر از سرعت حركت زمين باشد ، امّا اگر سرعت آن بسيار بيشتر از سرعت حركت زمين باشد ، به صورتى كه مثلًا هر سه ساعت يا كمتر يك بار زمين را دور بزند ، حكم مسأله از آنچه گذشت ، روشن مىشود . مسأله 84 اگر آن كه وظيفه‌اش روزه گرفتن در سفر است ، پس از طلوع فجر در شهر خود ، با نيّت روزه ، از طريق هوايى سفر كند و به شهرى برسد كه هنوز فجر طلوع نكرده است ، مىتواند بخورد و بياشامد و . . مسأله 85 اگر كسى در ماه رمضان پس از زوال خورشيد ، از شهر خود سفر كند و به شهرى برسد كه در آن هنوز وقت زوال نشده است ، به احتياط واجب بايد امساك كند و روزهء خود را به پايان برساند . مسأله 86 اگر كسى كه وظيفه‌اش روزه گرفتن در سفر است ، از شهر خودش كه هلال رمضان در آن ديده شده به شهرى سفر كند كه به دليل اختلاف افق آن هنوز هلال در آن ديده نشده است ، روزهء آن روز بر او واجب نيست ؛ و اگر در شهرى كه هلال ماه شوّال در آن ديده شد عيد