مسأله 14 املاكى كه در زمان سابق كه صحبت سرقفلى در بين نبوده و مالك مىتوانست هر وقت كه مدت اجاره سرآمد محل را تخليه و يا مبلغ اجاره را اضافه نمايد و مستأجر هم بايد تخليه ، يا مبلغ اجاره را زياد كند در همچو وقتى اجاره داده شده و هيچ گونه شرط و شروطى نسبت به افزايش وجه اجاره و تمديد مدت در بين نبوده و بعداً از طرف دولت ، قانونى وضع شده كه موجر نتواند ملك را تخليه و يا مبلغ اجاره را زياد نمايد ، حال اگر مستأجر باتكاءِ اين مساعدت دولت ، محل مزبور را خالى نمىكند و بر مبلغ اجاره هم نمىافزايد در صورتى كه نظائر آن محل كه بعد از اين قانون اجاره داده مىشود چند برابر بيشتر است و به همين جهت محل سرقفلى پيدا كرده ، در اين صورت سرقفلى گرفتن مستأجر مشروع نبوده و تصرفاتش هم در محل مزبور بدون رضاى مالك حرام خواهد بود [ 1 ] مسأله 15 اشخاصى كه مغازه‌اى را مىسازند و مبالغى خرج مىكنند و مبلغ اجارهء مغازهء مزبور در هر ماه مثلًا ده هزار ريال ارزش دارد ولى چون پول لازم دارند با رضا و رغبت خود اين مغازه را به مدت يك سال به ماهى يك هزار ريال ، به علاوه مبلغ پانصد هزار ريال اجاره داده [ 2 ] و در ضمن ، شرط مىكنند كه تا زمانى كه مستأجر در محلّ مزبور ساكن است ، سال به سال ، اجاره را به همان يك هزار ريال تمديد نموده و حق افزودن را بر وجه اجاره نداشته باشند و چنانچه مستأجر بخواهد محل اجاره را به ديگرى واگذار نمايد موجر با همان شخص طبق اجارهء مستأجر اول رفتار نمايد يعنى بر مبلغ اجاره نيفزوده و سال به سال به همان مبلغ اول اجاره را تجديد نمايد ، در اين صورت مستأجر مىتواند محل را به ديگرى واگذار نمايد و سرقفلى را كه داده يا زيادتر يا كمتر در مقابل تخليهء محل و رفع يد از سكونت در آن از آن شخص كه به او واگذار كرده اخذ نمايد و صاحب ملك حق مخالفت نداشته چون مستأجر طبق شرطى كه نموده به أخذ سرقفلى و واگذارى ذى حق خواهد بود و سرقفلى كه گرفته مشروع است . مسأله 16 كسانى كه مغازه‌اى مىسازند و مبالغى خرج نموده و به قيمت عادلانه روز اجاره مىدهند و سرقفلى هم نمىگيرند ولى در اجاره شرط مىنمايند كه مادامى كه مستأجر در آنجا ساكن است حق تخليه و افزودن اجاره را ندارند و سال به سال بايد اجاره را تمديد نمايند و با مرور زمان اجاره محل ترقى مىكند در اين صورت مستأجر حق انتقال دادن به ديگرى را ندارد و موجر ملزم نيست به انتقال به ديگرى رضايت بدهد ، ولى شخص ثالثى به عنوان مشترى پيدا مىشود و مستأجر را تطميع نموده مىگويد اگر شما اين محل را تخليه كنى صد هزار ريال مثلًا من به شما مىدهم آن وقت مىرود و مالك را راضى مىنمايد كه مبلغى بگيرد و به همين شخص اجاره دهد و آن شخص مبلغ صد هزار ريال را به مستأجر اول داده و او تخليه كرده سپس خود از مالك با دادن مبلغى كه وعده نموده اجاره مىكند مبلغ صد هزار ريال براى مستأجر اول حلال [ 1 ] تبريزى : و لازم است در صورت مطالبهء مالك ، محل را تخليه كند . [ 2 ] تبريزى : يك هزار ريال ، به علاوهء مبلغ پانصد هزار ريال نقد ، اجاره داده . .