نيست ، بلكه اداى آن تا حد امكان واجب است ، چنين افرادى مىتوانند با دست گردانِ مبالغ بدهى خود با ولىّ امر خمس يا وكيل او ، آن را به تدريج بر حسب استطاعت خودشان از جهت مقدار و زمان بپردازند . س 926 : خانه‌اى دارم كه داراى وام قسطبندى شده است و مالك محلى تجارى هستم كه در آن كاسبى مىكنم و براى عمل به وظيفهء شرعىام ، سال خمسى براى خود تعيين كرده‌ام ، اميدوارم لطف فرموده و مرا از پرداخت خمس آن خانه معاف كنيد . ولى توان پرداخت خمس محلّ تجارى را به صورت قسطى دارم ؟ ج : خانهء مسكونى شما در فرض سؤال كه نسيه خريدارى شده خمس ندارد ، ولى پرداخت خمس محلّ تجارىتان واجب است ، هر چند به تدريج بعد از دست گردان با يكى از وكلاى مجاز ما باشد . س 927 : شخصى در خارج به سر مىبرد كه خمس اموالش را نمىپرداخته است و خانه‌اى با مال غير مخمّس خريده كه در حال حاضر مال كافى براى اداى خمس آن ندارد ، ولى هر سال مقدارى بيشتر از خمس به جاى خمسى كه بدهكار است مىپردازد ، آيا اين كار او صحيح است يا خير ؟ ج : در فرض سؤال بايد خمسى را كه بر عهده دارد ، دست گردان كند تا بعداً آن را به تدريج بپردازد ، و در مورد آنچه تا به حال پرداخته ، به يكى از وكلاى ما مراجعه نمايد . س 928 : شخصى چندين سال است كه خمس درآمد سالانه خود را نمىپرداخته ، و فعلًا نمىداند چه مقدار بدهى از اين بابت دارد ، او در حال حاضر چگونه مىتواند خود را از خمس بريء الذمّه نمايد ؟ ج : واجب است تمام اموالى را كه خمس به آنها تعلق گرفته ، حساب كند و خمس آنها را بپردازد ، و در موارد مشكوك بايد با ولىّ امر خمس يا وكيل او مصالحه نمايد . س 929 : من جوانى هستم كه با خانواده‌ام زندگى مىكنم ، پدرم خمس و زكاتش را نمىپردازد ، حتى خانه‌اى را با مال ربوى ساخته است و حرام بودن غذائى كه در خانه مىخورم ، آشكار است . با توجّه به اينكه نمىتوانم از خانواده‌ام جدا شوم ، اميدوارم تكليف مرا در اين باره بيان فرمائيد ؟ ج : بر فرض كه يقين داشته باشيد كه اموال پدرتان مخلوط با رباست و يا او خمس و زكات خود را نمىپردازد ، لازمه‌اش يقين به حرمت چيزى كه او مصرف مىكند و يا اموال وى كه شما در آن تصرّف مىكنيد ، نيست ، و تا يقين به حرمت اين اموال پيدا نكرده‌ايد ، استفاده از آن براى شما اشكال ندارد . البتّه ، اگر يقين به حرام بودن آنچه از اموال او مصرف مىكنيد ، داشته باشيد ، استفاده از آن براى شما جايز نيست مگر آنكه جدايى از خانواده و قطع رابطه با آنان براى شما ، حرجى باشد كه در اين صورت استفاده از اموال مخلوط به حرام آنان اشكال ندارد ، ولى ضامن خمس ، زكات و مال ديگران كه در اموال مورد مصرف شما وجود دارد ، هستيد . س 930 : من اطمينان دارم كه پدرم خمس و زكاتش را نمىپردازد ، و وقتى به او تذكر مىدهم ، در پاسخ مىگويد كه ما مستحقّ هستيم و خمس و زكاتى برما واجب نيست ، حكم اين مسأله چيست ؟