احكام خمس مسأله 1751 در هفت چيز خمس واجب مىشود : اوّل : منفعت كسب ( 1 ) . دوم : معدن . سوم : گنج . چهارم : مال حلال مخلوط به حرام . پنجم : جواهرى كه بواسطهء غواصى يعنى فرو رفتن در دريا به دست مىآيد . ششم : غنيمت جنگ . هفتم : زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان بخرد ( 2 ) . و احكام اينها مفصلًا گفته خواهد شد . ) * ( 1 ) مكارم : اوّل : منافع كسب و كار . . زنجانى : اوّل : منفعت كسب و فايده هاى ديگر . . ( 2 ) سيستانى : بنا بر مشهور . . مكارم : بنا بر احتياط واجب . . زنجانى : و احكام اينها و تفاوتهاى آنها در كيفيت وجوب خمس و مصرف آنها در آينده گفته خواهد شد . 1 منفعت كسب مسأله 1752 هرگاه انسان از تجارت يا صنعت ، يا كسبهاى ديگر مالى به دست آورد ، اگر چه مثلًا نماز و روزهء ميّتى را بجا آورد و از اجرت آن ، مالى تهيّه كند ، چنانچه از مخارج سال خود او و عيالاتش زياد بيايد ، بايد خمس ، يعنى پنج يك آن را به دستورى كه بعداً گفته مىشود بدهد . ( 1 ) ) * ( 1 ) مكارم : مسأله هر گاه انسان از طريق زراعت يا صنعت يا تجارت يا از طريق كارگرى و كارمندى در مؤسسات مختلف درآمدى به دست آورد ، چنانچه از مخارج سال او و همسر و فرزندان و ساير كسانى كه نفقه آنها را مىدهد زياد آيد ، بايد خمس ( پنج يك ) آن را به شرحى كه بعداً گفته مىشود بپردازد . مسأله 1753 اگر از غير كسب مالى به دست آورد ( 1 ) ، مثلًا چيزى به او ببخشند ( 2 ) واجب نيست خمس آن را بدهد ( 3 ) ، اگر چه احتياط مستحبّ آن است كه اگر از مخارج سالش زياد بيايد ، خمس آن را هم بدهد . ) * ( 1 ) سيستانى : بجز مواردى كه در مسائل بعد استثنا مىشود . . ( 2 ) گلپايگانى ، صافى : مثلًا چيزى به وصيّت به او بدهند يا ببخشند يا هديه كنند يا جايزه دهند . . بهجت : مثلًا چيزى به او ببخشند يا جايزه بدهند ، يا اينكه از راه وصيّت يا نذر شخصى يا عمومى يا وقف ، چيزى به او برسد . .